رسالۀ عمرۀ مفرده
بحثی فقهی در عدم رجحان تکرار عمره مفرده
کتاب «عمره مفرده» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس‌سره می‌باشد. در این کتاب با ذکر دلیل و تبیین شواهد، بیان می‌شود که تکرار عمره در یک ماه جایز نمی‌باشد. ولی مهمترین مطالب این کتاب حول محورِ «فقه صحیح و فقه غیر صحیح» است. اهم مطالب مندرج در این کتاب: • تفاوت چشمگیرِ نگرشِ فقهیِ «اهل عرفان و اولیای الهی» با نگرش فقهیِ «علمای اهل ظاهر» • فقیه باید مراقب باشد که سلیقۀ شخصی و پیش‌فرضها در فتوای وی دخالت نداشته باشد، و فضای محیط و اطرافیان در نحوۀ استنباط او تعیین کننده نباشد. • مجتهد باید روحش متصل به عالم توحید، و نفس او تهذیب شده و قلب او نورانی باشد که این مسئله در کیفیت شناخت احکام الهی بسیار مؤثر است. • وظیفۀ مجتهد این است که ملاک و فلسفۀ احکام را برای مکلف تبیین کند. • او باید بین احکام شخصی و احکام کلی، فرق گذاشته و احکام شخصی را به دیگر افراد سرایت ندهد. • مجتهد باید به عواقب روحیِ یک تکلیف توجه داشته و در بیانِ حکم، ظرفیت مخاطب را لحاظ کند؛ ممکن است بیان یک حکم، تأثیر سوئی در مخاطب ایجاد کند. • تربیتِ مکلف و هدایت او به سمت روحِ تکالیف، از وظایف مجتهد است. • برخی مستحبات مثل زیارت امام علیه السلام از واجبات مهمتر‌اند اگر چه شارع به جهت مصالحی نمی‌تواند آن را واجب نماید. • نقد نظریه «اقلّ ثواباً» در عباداتی که مکروه شمرده شده است.
رسالۀ عمرۀ مفرده
92و دیده نشده که تختّم بالیسار کرده باشند.1
- تلمیذ: پس روایاتی که دلالت بر جواز تختّم بالیسار میکنند* چه می‌شود؟
استاد: آن روایات دلالت بر تقیه میکنند.
*. الکافی، ج ٦، ص ٤٦٩:
«عن یحیَی بنِ أبی العَلاءِ، عن أبی عبدِ الله علیهِ السّلامُ، أنّه سألَهُ عنِ التّختُّمِ فی الیَمینِ و قلتُ: ”إنّی رأیتُ بنی هاشمٍ یَتَختَّمونَ فی أیمانِهِم.“ فقالَ: ”کان أبی یَتَخَتَّمُ فی یَسارِهِ و کان أفضلَهُم و أفقهَهُم.“»
ترجمه: «یحیی‌بن‌ابی‌العلاء از امام صادق علیه السّلام روایت می کند که آن حضرت از او راجع به تختّم به‌دست راست پرسیدند و من عرض کردم: ”من بنی‌هاشم را دیدم که انگشتر را در دست راستشان می‌کردند.“ فرمود: ”پدرم انگشتر را در دست چپش می‌نهاد، درحالی‌که فاضل‌ترین و فقیه‌ترینِ آنان بود.“» (محقق)
مرآة العقول، ج ٢٢، ص ٣٥٦:
«عن علیِّ بنِ جعفرٍ، قالَ: سألتُ أخی موسیٰ علیهِ السّلامُ عن الخاتمِ یُلبَسُ فی الیمینِ، فقالَ: ”إن شئتَ فی الیمینِ و إن شئتَ فی الیسارِ.“»
ترجمه: «علیّ‌بن‌جعفر علیه السّلام می‌گوید : از برادرم موسی علیه السّلام راجع به انگشتر سؤال کردم که آیا باید آن را در دست راست نمود؟ فرمود: ”اگر خواستی در دست راست و اگر خواستی در دست چپ قرار بده.“» (محقق)
- تلمیذ: پس روایاتی که دلالت بر جواز تختّم بالیسار میکنند* چه می‌شود؟