فقاهت در تشیع

تصدّی آن دامن‌گیر انسان خواهد شد سخن فرمودند؛ و سپس از جای خود برخاستند و خداحافظی نموده از منزل ایشان خارج گشتیم.

پس از خروج ما، آن فرد عالم از مرحوم آقا سیّد عبدالکریم کشمیری می‌پرسد: «آیا این شخص امام زمان علیه السّلام بوده‌اند؟» مرحوم کشمیری می‌گوید: «امام زمان که این‌قدر پیر نمی‌شود و محاسن او مانند این فرد، سفید نمی‌باشد!»

آن مرد عالم می‌گوید: «در این مدّت نیم ساعتی که او مشغول صحبت راجع به مهالک مرجعیّت و خطرات و مفاسد مترتّبه و خسارت دنیا و آخرت بود، هر زمان که سؤالی در ذهن من نسبت به سخنان او پیدا می‌شد فوراً در همان لحظه می‌دیدم که پاسخ آن را دارد می‌دهد؛ و هیچ سؤالی در ذهن من پیدا نشد الاّ اینکه دیدم این مرد پاسخ او را در همان وقت داده است. و دیگر حجّت بر من تمام است و از فکر و خیال مرجعیّت بالکلّ بیرون آمدم.»

تأثیر فتوای مجتهد در سعادت و سیر روحی افراد

 آن نکتۀ حیاتی که بدان اشارت رفت، به این مسئله باز‌ می‌گردد که ما خیال می‌کنیم و بر این تصوّر و باور قرار گرفتیم که صدور فتوا صرفاً بیان یک حکم و اظهار یک تکلیف، بدون لحاظ تبعات و آثار و نتایج مترتّبه بر آن و بدون آن دقّت و اهتمام و کنجکاوی و موشکافی لازم که باید در این مسئله به کار بندیم، می‌باشد! توجه نمی‌کنیم و ملتفت نیستیم که چگونه با تغییر یک فتوا و یا عمل به یک تکلیف، سعادت و فلاح یک فرد دچار تغییر و تحوّل خواهد شد؛ و چگونه است که دنیای یک فرد، که زمینه و بستری است برای عروج به مدارج کمال و معبری است برای حرکت به سوی ابدیّت و خروج از دنیا و هواهای نفسانی و قطع تعلّقات دنیّه و اهویۀ فاسده و مُفسده و هلاکت و بوار و نابودی در ظلمات جهل و بهیمیّت و بوادی مُهلکۀ انانیّت و فرعونیّت، تبدیل به یک گذران پوچ و بی‌خاصیّت و سرگشته و گمگشته و گیج و منگ و گنگ خواهد شد، و ابداً نتیجه‌ای از پرداختن به این اعمال و تکالیف و عمل به این فتاوا و احکام نخواهد گرفت، و با دست خالی و قلبی پر از حسرت و ضمیری آشفته از اوهام و تخیّلات و تعلّقات، به سمت و سوی سرای ابدی حرکت خواهد کرد.