
رساله طهارت انسان
بررسی فنی و فقهی طهارت ذاتی مطلق انسان
کتاب «رساله طهارت انسان» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس سره میباشد. در این کتاب با ذکر دلیل و بیان شواهد به اثبات رسیده که همه انسان ها اعم از مسلمان و کافر و اهل کتاب، طهارت ذاتیه دارند. نجاست مذکور در متون دینی مربوط به نجاست و کدورت باطنی است نه نجاست ظاهری. و آنچه در آیه کریمۀ { انما المشرکون نجس} ذکر شده صرفاً به جهت مسائل سیاسی و قذارتهای روحی و معنوی است و برای این مدعیٰ شواهدی کثیر، برخاسته از قرآن و روایات و تاریخ و سیره ائمه اطهار علیهم السلام، ذکر شده است. • اهم قرائن و شواهدی که بدان استناد شده: کثرت استعمال لفظ نجس در معنای نجاست باطنی در متون دینی، عدم ممانعت از ورود مشرکین به مسجد الحرام و مناظرۀ اهل بیت علیهمالسلام با ملحدین در این مکان مقدس، جواز همغذا شدن با مشرکین، جواز اطعام مشرکین به مسلمین، جواز بردهگرفتن از کفار و مشرکین و اهل کتاب، جواز دایه گرفتن اهل کتاب و مشرکین برای بچهشیرخوار؛ و سایر شواهد و قرائن. • مضاف بر این، مؤلف محترم به نقد و بررسی آراء و انظار علماء و فقهاء نیز پرداخته و مواضع خبط و خطای آنها را نیز متذکر شدهاند.
رساله طهارت انسان
100بناءًعلیٰهذا اینکه بعضی روایت حضرت رضا علیه السّلام را که در منزل خود جاریۀ نصرانیّه داشتهاند، توجیه کردهاند و حمل بر صورت تقیّه نمودهاند، و یا اینکه آن حضرت را در مورد جاریه مسلوبالإختیار دانستهاند، مردود میباشد؛ زیرا:
اوّلاً: سیاق روایت با تقیّه منافات دارد و تعبیر آن حضرت مانع از حمل بر تقیّه است.
ثانیاً: حضرت میتوانستهاند او را در اشتغال به امور منزل، محدود نمایند بهنحویکه موجب تسرّی نجاست نشود.
ثالثاً: بر فرض که حضرت مسلوبالإراده باشند در إبقاء جاریه، پس این همه روایات صحیحةالسّند مذکوره چه خواهد شد؟!
با توجّه به مطالب فوق میتوان اذعان نمود که ادلّۀ جواز نکاح اهلکتاب میتواند فیحدّنفسها بهعنوان دلیلی مستقل بر طهارت ذاتی اهلکتاب اقامه شود.
علّت نهی روایات از نکاح با مشرکین، به جهت تأثیرگذاری اخلاق و آداب مشرکین بهواسطۀ ازدواج با آنها
نکته: در مورد جواز و یا عدم جواز نکاح با مشرکین، روایتی را در علل الشّرایع نقل میکند:
محمّد بنُ علیِّ بنِ الحسینِ فی العِلَلِ، عن أبیه، عن سَعدٍ، عن القاسمِ بنِ محمّدٍ، عن سلیمانَ بنِ داوُدَ، عن عیسی بنِ یونسَ، عن الأوزاعیِّ، عن الزُّهَریِّ، عن علیِّ بنِ الحسینِ علیهما السّلام قال: «لا یَحِلُّ للأسیرِ أن یَتزَوّجَ مادامَ فی أیدِی المُشرکینَ مخافةَ أن یولَدَ له فیَبقیٰ وَلدُه کافرًا فی أیدیهم.»1
امام سجّاد علیه السّلام در این روایت عدم جواز را به جهت ترس از تأثیر اخلاق و آداب مشرکین بر اولاد مسلمانها میدانند. با توجّه به کیفیّت تعلیل امام علیه السّلام آنچه از این روایت استفاده میشود آن است:
- علل الشّرایع، ج ٢، ص ٥٠٣؛ وسائل الشّیعة، ج ٢٠، ص ٥٣٧. ترجمه:
«زُهَری از امام سجّاد علیه السّلام روایت میکند که فرمود: ”برای اسیر، مادامی که در دست مشرکین است حلال نیست ازدواج نماید؛ چراکه بیم آن میرود که فرزندی از او به دنیا بیاید و در دست آنان کافر باقی بماند.“» (محقّق)
- علل الشّرایع، ج ٢، ص ٥٠٣؛ وسائل الشّیعة، ج ٢٠، ص ٥٣٧. ترجمه:
