
گلشن اسرار ج۱
شرحی بر الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة
جلد اول از مجموعۀ وزین «گلشن اسرار» حاصل درسهای خارج فلسفۀ حضرت استاد آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه بر محوریت کتاب «اسفار» ملاصدرا رضواناللَهعلیه میباشد. ایشان با بیانی شیوا و روان به تحریر و تقریر مباحث پرداخته و آراء وانظار فلاسفه حتی شخص ملاصدرا رضواناللَهعلیهم اجمعین را بر اساس آموزههای بهجای مانده از اولیایالهی به مهمیز نقد و تحلیل میکشاند. و در ضمن به طرح مباحث عرفانی و حکایات و مشاهدات عرفایباللَه و ظرائف تربیتی و سلوکی میپردازند که طرح مباحث حکمی به این شیوه در نوع خود بینظیر بوده و میتواند راهگشا و راهنمای طریق اهل معرفت به سوی کعبۀ مقصود و حریم معبود باشد. جلد اول پیرامون «مقدمات حکمت، و احوال نفس وجود» میباشد که در 29 مجلس تدوین یافته است. برخی از مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • عدم اختلاف بین فلسفه و عرفان • نقد عرفا بر فلاسفه در نحوۀ ادارک حقیقت • کمال حقیقی انسان در تجرّد از مادیّات و اتّصال به معقولات • افضلیّت علم حکمت • علت احتیاج علوم عقلی به عبادات قلبی و بدنی • معرفت به توحید و مقام ولایت بهعنوان غایت مباحث فلسفی و عرفانی • لزوم بررسی صحّتِ شهودهای ناقص با براهین عقلی • تبیین جایگاه مقام هوهویت در قبال سایر مراتب • تبیین اجمالی مراتب فنایفیاللَه • اولین تعیّن ذات حق و کیفیت ربط حادث به قدیم • تبیین اجمالی رابطۀ مجرد و مادی • تبین رابطۀ اسفار شهودی و اسفار عقلی • ابحاث دقیق فلسفی در «تعریف وجود»، «وجود لابشرط مقسمی»، «کیفیت حمل وجود بر ماهیات»، «اشتراک معنوی وجود» و «تشکیک وجود»
گلشن اسرار ج۱
41فَتۡحٗا قَرِيبًا﴾.1
عمر به پیغمبر گفت:
یا رسولاللَه، مگر شما به ما نگفتید که وارد مکه میشویم؟
حضرت فرمودند:
آیا گفتم امسال میرویم؟ نگفتم که امسال! گفتم که شما بالأخره میآیید! و این رؤیایی هم که من دیدهام درست است.2
توجه کنید: پیغمبر نمیفرمایند: «امسال مکه را فتح میکنیم، پس برویم بهسمت مکه!» همۀ اینها از امتحانات است که باید این رؤیا قبلاً در آن زمان اتفاق بیفتد و پیغمبر هم به مردم بگوید: «ما خواب دیدیم که إنشاءاللَه مکه را فتح میکنیم! پس امسال حرکت کنیم و بهسمت مکه برویم.»3 بهسمت مکه میروند، ولی مکه را فتح نمیکنند! این امتحان خیلی مشکلی است و یکی از آن بزنگاههای مسئله است!
[یا منبابمثال: امیرالمؤمنین علیه السّلام میفرماید]: «به جنگ معاویه برویم و او را از بین ببریم!» یا علی، حالا که به جنگ با معاویه میرویم، آیا معاویه را هم از بین میبریم یا نه؟! حضرت در اینجا میگوید: «ما باید وظیفۀ خودمان را انجام بدهیم و برویم!» ولی در جنگ جمل میگوید: «نهخیر، آنها را از بین میبریم!» و در جنگ نهروان میگوید: «آنها را از بین میبریم!» و تعداد را نیز بیان میکند: «فقط نُه نفر از
- سوره فتح (٤٨) آیه ٢٧. نور ملکوت قرآن، ج ٤، ص ٣١٥:
«هرآینه تحقیقاً که خداوند رؤیا و خواب پیامبرش را به حقّ، راست و درست نمود، که البتّه شما در مسجدالحرام در صورت اذن و مشیّت الهی، با حال امن و امنیّت، بدون اندک خوفی داخل میشوید، درحالیکه سرهایتان را بهجهت بیرون شدن از احرام تراشیده و یا مویش را کوتاه کردهاید! پس خداوند دانست آنچه را که شما نمیدانید؛ و پیش از فتح مکّه فتحی دیگر زودتر از آن نصیب شما فرمود.» - تفسیر القمی، ج ٢، ص ٣١٢.
- همان، ص ٣٠٩.
- سوره فتح (٤٨) آیه ٢٧. نور ملکوت قرآن، ج ٤، ص ٣١٥:
