
امام شناسی ج8
جلد هشتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش سوم از موضوع غدیر: تفسیر آیۀ اکمال» و «مسئله غصب خلافت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. همترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ اکمال : الیوم اکملتُ لَکُم دِینَکم • روایات اَعلام شیعه و بزرگانی از عامه درباره نزول آیۀ اکمال دین • مراد از نعمت، ولایت است • تهنیت عمر و ابوبکر و اقرار به ولایتِ علیبنابیطالب علیهالسلام • وجوه مختلف بطلان رأیگیری در سقیفه • امیرالمؤمنین لقب خاص علیبنابیطالب است • امیرالمؤمنین همچون رسول خدا عاشق هدایت مردم بود • لفظ روحانی و روحانیت در اسلام نیست و از اصطلاحات نصاریٰ است • امیرالمؤمنین علیهالسلام میزان سنجش نیکیها و زشتیها است • روایات وارده درباره اینکه مردم با ولایت امتحان میشوند
امام شناسی ج8
16و خطیب مثل همین روایت را بعینها با زیادتى درباره روز بیست و هفتم ماه رجب، ضمن ترجمه احوال أبو نَصر حَبْشُون بن موسى بن أیوب خَلالّ؛ با سند متّصل خود از حَبْشُون، از ابن سعید رَمْلى، از ضَمْرَة بن ربیعه قُرَشى، از ابن شَوْذَب، از مَطَر وَرَّاق، از شهر بن حَوْشَب، از أبو هُرَیرة روایت مىكند. و در ذیل آن گوید: این روایت به روایت حَبْشُون مشهور است.1
و ابن كثیر دمشقى در ترجمه أحوال أمیرالمؤمنین علیه السّلام از خطیب بغدادى با همین سند این روایت را با همین ألفاظ نقل مىكند.2
و سیوطى در ضمن تفسیر همین آیه كریمه از ابن مَردْوَیه و خطیب و ابن عساكر از أبو هریره تخریج مىكند كه: قَالَ: لَمَّا کانَ یوْمَ غَدِیر خُمٍّ ـ وَ هُوَ یوْمُ ثَمانِىَ عَشْرَة مِنْ ذِى الْحِجَّة ـ قَالَ النَّبِىُّ صَلَى اللهُ عَلیهِ وَ آلِه: مَنْ کنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ. فَأنْزَلَ الله: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ﴾.3
«او گفت: چون روز غدیر خمّ رسید ـ و آن روز هیجدهم از ماه ذى حجّة بود ـ پیغمبر صلّى اللَه علیه و آله گفت: مَنْ کنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ. و بر این اساس خداوند آیه ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ﴾ را نازل كرد.»
و حاكم حَسْكانى نیز با سند دیگر خود، از فُرات بن ابراهیم مسنداً از ابن عبّاس روایت مىكند كه او گفت: بَینَمَا النَّبِىُّ صَلَى اللهِ عَلیهَ وَ آلِه بِمَکة أیامَ الْمَوْسِمِ إذِ الْتَفَتَ إلَى عَلِىٍ فَقَالَ: هَنیئاً لَک یا [أ] بَا الْحَسَنِ إنَّ اللهَ قَدْ أنْزَلَ عَلَىَّ آیة مُحْکمَة غَیرَ مُتَشَابِهَة ذِکرِى وَ إیاک فِیها سَوَآءُ: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ﴾ ـ الآیة.4
«در موسم حجّ از روزهائى كه ما در مكه بودیم یك وقتى رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله متوّجه به سوى على شد و فرمود: گوارا باشد بر تو اى أبو الحَسَن! خداوند آیهاى را بر من نازل كرده است كه از آیات محكم است و متشابه نیست، و نام من و نام تو در آن آیه مساوى است: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ﴾.»
و خطیب خوارزمى از سید الحُفَّاظ: أبو منصور شهردار بن شیرویه بن شهردار
- «تاريخ بغداد»، ج ٨، ص ٢٩٠.
- «البداية و النّهاية»، ج ٧، ص ٣٤٩.
- «الدُّرُّ المنثور»، ج ٢، ص ٢٥٩.
- «شواهد التَّنزيل»، ج ١، حديث ٢١٥، ص ١٦٠.
