امام شناسی ج8

خلال، مرفوعاً از أبو هُرَیره روایت مى‌كند، و در آخرش گوید: و چون پیغمبر صلّى اللَه علیه (و آله) و سلّم فرمود: مَنْ کنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ‌ این آیه نازل شد: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي‌﴾ ـ الآیة.¹

 و سید رَضِى در كتاب‌ «المَنَاقِبُ الْفَاخِرَة» از محمّد بن إسحاق، از أبو جعفر، از پدرش، از جدّش، روایت كرده است كه چون رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله از حجّة الوَدَاع مراجعت مى‌كرد در زمینى فرود آمد كه به آن‌ صَوْجَان‌ مى‌گفتند. پس این آیه فرود آمد: ﴿يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ﴾.

 و چون عصمت و حفظ آن حضرت از جانب خداوند تضمین شد، در میان مردم ندا در داد: الصَّلَاة جَامِعَة. مردم همگى جمع شدند، آنگاه فرمود: مَنْ أوْلَى بِکمْ مِنْ أنْفُسِکم؟! همگى با ضَجّه و فریاد پاسخ دادند: اللهُ وَ رَسُولُهُ! پیامبر دست على را گرفت و گفت:

 مَنْ کنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ. اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ! وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ! وَ انْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ! وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ! لِأنَّهُ مِنِّى وَ أنَا مِنْهُ، وَ هُوَ مِنىّ بِمَنْزِلَة هَارُونَ مِنْ مُوسَى إلَّا انَّهُ لَا نَبِىَّ بَعْدِى.

 و این نصب أمیرالمؤمنین بر ولایت آخرین فریضه‌اى بود كه خداوند تعالى بر امَّت محمّد فرض و واجب گردانیده بود، فلهذا خداوند بر پیغمبرش این آیه را فرستاد: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً﴾.

 حضرت أبو جعفر باقر علیه السّلام فرمودند: و مردم از رسول خدا آنچه خداوند از واجبات مانند نماز و روزه و زكات و حجَّ، أمر كرده بودند همه را پذیرفته و قبول كرده بودند و پیامبر را در این تكالیف از جانب خدا تصدیق نموده بودند ـ الحدیث.²

 و ابن كثیر دمشقى در تفسیر خود آورده است كه: ابن جَریر گوید: و گفته شده است كه این آیه بر رسول خدا صلّى اللَه علیه (و آله) و سلّم در مسیر آن حضرت در حِجَّة الوّداع نازل شده است. و سپس این معنى را از طریق أبو جَعْفر رازى از ربیع بن أنس روایت كرده است.