امام شناسی ج8
جلد هشتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش سوم از موضوع غدیر: تفسیر آیۀ اکمال» و «مسئله غصب خلافت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. هم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ اکمال : الیوم اکملتُ لَکُم دِینَکم • روایات اَعلام شیعه و بزرگانی از عامه درباره نزول آیۀ اکمال دین • مراد از نعمت، ولایت است • تهنیت عمر و ابوبکر و اقرار به ولایتِ علی‌بن‌ابی‌طالب علیه‌السلام • وجوه مختلف بطلان رأی‌گیری در سقیفه • امیرالمؤمنین لقب خاص علی‌بن‌ابی‌طالب است • امیرالمؤمنین همچون رسول خدا عاشق هدایت مردم بود • لفظ روحانی و روحانیت در اسلام نیست و از اصطلاحات نصاریٰ است • امیرالمؤمنین علیه‌السلام میزان سنجش نیکی‌ها و زشتی‌ها است • روایات وارده درباره اینکه مردم با ولایت امتحان می‌شوند
امام شناسی ج8
203بردند.1
دوّم: شیخ جلیل أبو جعفر محمّد بن على بن حسین بن بَابَویه قمّى: شیخ صدوق است كه در سنه ٣٨١ وفات كرده است. این مرد عظیم المنزلة در كتاب «خصال»، از نواده زاده برقى، این روایت را ذكر مى‌كند، بدینگونه: حدیث كرد براى من، علىّ بن أحمد بن عبداللَه بن أحمد بن أبى عبداللَه بَرْقى كه گفت: حدیث كرد براى من پدرم، از جدم: أحمد بن أبى عبداللَه برقى، كه او گفت: حدیث كرد براى من نهیكى، از أبو محمّد خَلَف بن سالم، از محمّد بن جعفر، از شُعْبه، از عثمان بن مُغیرة، از زَید بن وَهَب كه او گفت: افرادى كه بر جلوس أبوبكر در مقام خلافت و بر تقدّم او بر علىّ‌بن‌أبى‌طالب علیه السّلام ایراد و انكار داشتند، از مهاجر و أنصار دوازده نفر بودند. و روایت را به همین نهج بیان مى‌كند. لیكن در بیان اسامى آنها كه یكایك مى‌شمرد، به جاى قَیس بن سَعْد بن عُبادَه، عَبْد اللَه بن مَسْعود را ذكر كرده است.2
سوّم: شیخ جلیل: أبو منصور، أحمد بن علىّ‌بن‌أبى‌طالب طَبَرسْى، كه از اعاظم علماء مذهب است، و او در أواسطِ قرنِ ششم از هجرت بوده زیرا با أبو الفتوح رازى و با فضل بن حسن طَبْرِسى صاحب كتاب «مجمع البیان» متوّفاى سنه ٥٤٨ معاصر بوده، و محمّد بن علىّ بن شهرآشوب متوفّاى ٥٨٨ شاگرد او بوده است.
او این روایت را مفصّلا در كتاب «إحتجاج»، در باب «ذكر طَرفٍ ممَّا جَرَى بَعْدَ وَفَاة رسول اللَه صلّى اللَه علیه و آله و سلّم من اللّجاج و الحجاج فى أمِر الخلافة» ذكر كرده است، و او این روایت را از أبان بن تغلب، از حضرت صادق علیه السّلام روایت مى‌كند. و در مقام شمردن نام آن دوازده نفر به جاى قَیس بن سَعْد بن عُباده، عُثمان بن حُنیف برادر سهل را، با سهل ذكر كرده است.3
چهارم: سید جلیل شریف و نقیب: رضى الدِّین أبو القاسم علىّ بن موسى بن طاووس حسینى حلّى است، كه در سنه ٦٦٤ وفات یافته است، و در میان بزرگان و
- «رجال برقى» ص ٦٣ تا ص ٦٦. در اين روايت گفتار آن دوازده نفر مهاجر و أنصار به طريق بديعى روايت شده است، مراجعه و ملاحظه شود.
- «خصال» صدوق، طبع مطبعه حيدرى، باب الواحد الى اثنا عشر، ص ٤٦١ تا ص ٤٦٥ تحت عنوان: الذين انکروا على ابى‌بکر جُلُوسَه فى الخلافة و تَقَّدُمَه على علىّ‌بن‌أبى‌طالب عليه السَّلام اثنا عشر.
- «احتجاج»، ج ١، ص ٩٧ تا ص ١٠٥.