
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
جلد دوم از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیتاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • میزان ارزش انسان بر اساس تقویٰ و نیّت او • تقویٰ ملاک برتری در اسلام • اجر دانشمندان بر طبق منظور و غرض آنها از اختراعات و اکتشافات • لزوم وحدت و اخوّت بین مسلمانان • استجابت دعای عامّۀ مردم بهواسطۀ طلب حقیقی و اتّکای به خدا • دستور اسلام به مراعات حقوق همۀ مرتبطین با انسان حتّی حیوانات • سبب تشریع حکم بردهداری در اسلام • فلسفۀ قربانی کردن در عید قربان • لزوم دفاع و حمایت از حق • اهمیّت خلوص نیّت در مشورتدادن به افراد • اهمیّت مراقبه در سلوک راه خدا • اهمیّت طهارت قلب و دوام ذکر خدا در سلوک راه خدا • تلازم ذکر و یاد خدا با محبّت پروردگار • اهمیّت عزلت و خلوت در حضور قلب انسان • کیفیت وصول به مقام مخلَصین و حالات آنها بعد از فناء ذات • بهفعلیت رساندن استعدادات ملکوتی انسان بهواسطۀ تربیت صالح • نهفتهبودن تمام اسرار عالم امکان در انسان برای وصول به کمالات
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
222است؛ امّا حیوانِ شیطانی، نه حیوانِ معصوم! توجّه میکنید چه میگویم؟! انسان به کجا میرسد؟! از هر حیوانی پستتر میشود!
بنابراین این روایتی که رسول اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم میفرماید:
آن کسی که عقلش را بر شهوتش غلبه بدهد، مقامش از ملائکه بالاتر است؛ و آن کسی که شهوتش را بر عقلش غلبه بدهد، از حیوان پستتر است!
یعنی چه؟ و چرا اینطور است؟ چون حیوان دارای یک غریزۀ خاصّی است که خدا به او داده است و نمیتواند تکامل پیدا کند و نمیتواند از غریزه و احساس حیوان بالا بیاید؛ امّا انسان که میتواند بالا بیاید، اگر بالا نیامد و عمل حیوانی انجام داد، آنهم عمل حیوانی توأم با تجرّی و گناه، از حیوان هم پایینتر میآید و صورتی پیدا میکند که جامع جمیع صفات و غرائز در حیوانات است، به اضافۀ صورت شیطنت! چون منطق عقل دارد و عقل به او میگوید: نکن! ولی انسان با عقل مخالفت میکند و تجرّی میکند و این گناه را انجام میدهد؛ آنوقت صورتی پیدا میکند که انسان بههیچوجه نمیتواند توجیه کند و بگوید: صورت سگ است! نه، صورت خوک است! نه، صورت روباه است! نه، صورت شغال است! نه، هر صورتی که بگویی، نمونهای از آن دارد به اضافۀ شیطانیّت!
نهی اکید انبیا و اولیای الهی از ارتکاب معاصی
گناه خیلی عجیب است! در همۀ روایات و آیات و کلام بزرگان مدام میگویند: «اصلاً گناه نکنید!» کسی که میخواهد خوب بشود باید گناه نکند؛ امّا اگر گناه کند هر قدمی که طی میکند بُعد است، چون گناه تو را حیوان میکند و تو را شیطان میکند. حالا شما روی این صورت شیطانی، دو تا عِلم هم بگذار، مثل کتابی است که سوار یک حمار کرده باشی!
﴿مَثَلُ ٱلَّذِينَ حُمِّلُواْ ٱلتَّوۡرَىٰةَ ثُمَّ لَمۡ يَحۡمِلُوهَا كَمَثَلِ ٱلۡحِمَارِ يَحۡمِلُ أَسۡفَارًا﴾.1
اگر کتاب روی حمار بار کرده باشند، این که انسان و عالِم نیست!
- سوره جمعه (٦٢) آیه ٥.
