امام شناسی ج14

قدرت بر إملاء را (به واسطۀ لال بودن و یا جهالت به لغت) نداشت (٩)، در این صورت لازم است كه ولىّ و صاحب اختیار امور او از روى راستى و درستى (١٠) بجاى وى إملاء كند، و باید دو نفر گواه (١١) را از میان مردان مسلمانتان (١٢) بر این قضیّه گواه گیرید! و اگر دو نفر مرد نبودند باید یك نفر مرد و دو نفر زن (١٣)، از گواهانى كه شما آنان را مى‌پسندید و به صداقتشان صِحَّه مى‌نهید (١٤)، بر این امر گواه باشند؛ (و دو نفر زن بجاى یك نفر مرد) بدین علّت است كه اگر یكى از آن زنان داستان تحمّل شهادت را فراموش نمود آن زن دیگر وى را در موقع اداء شهادت به یاد آورد. و نبایستى گواهانى كه تحمّل شهادت را نموده‌اند در وقتى كه ایشان را براى اداى شهادت مى‌طلبند إبا و امتناع نمایند (١٥)، و نباید از نوشتن و تنظیم سَنَد و سر رسید، ملول و خسته شوید؛ خواه آن معامله و دَيْن، كوچك باشد (١٦) یا بزرگ (١٧)، زیرا كه (این تنظیم سَنَد و نوشتار سه فائدۀ مهمّ دارد:) در نزد خداوند معامله‌اى راستین‌تر و استوارتر است و براى اداء شهادت، قویم‌تر و محكم‌تر، و به عدم پیدایش شكّ و شبهه در مقدار دَین و در زمان لزوم پرداخت، نزدیك‌تر. مگر آنكه معاملۀ نقدى دست به دست در میان شما صورت گیرد كه در این فرض اگر نوشته‌اى در میان نباشد اشكال نخواهد داشت (١٨)، و هنگامى كه معامله‌اى را انجام مى‌دهید بایستى بر آن گواه بگیرید (١٩)، و نبایستى كاتب (٢٠) و شاهد (٢١) ضررى را (به واسطۀ ترك اجابت و تحریف و تغییر در كتابت و شهادت) بهم رسانند، و یا آنكه نبایستى به كاتب و شاهد ضررى (به واسطۀ تعجیل بدین امر از فوت امر مهمّشان و تكلیف بیشتر از آنچه بر ایشان معیّن شده است) برسد. و این ضرر كاتب و شاهد غلط و انحرافى است كه از ناحیۀ شما تحقّق پذیرفته است و از جانب شما سر زده است (٢٢). در تمام این مسائل باید تقواى خدا را پیش گرفته در مصونیّت وى درآئید (٢٣) و خداوند به شما تعلیم مى‌نماید، و خداوند به هر چیزى داناست.

 و اگر در سفر بودید و كاتبى را براى نوشتن نیافتید، باید گرو نقدى (٢٤) كه آن را قبض مى‌نمائید (٢٥) به دست شما برسد! و اگر بعضى از داینین و طلبكاران، بعضى‌