امام شناسی ج14

است:

 خَطَبَنَا عَلِىٌّ على مِنْبَرٍ مِنْ آجُرٍ فَقَالَ: وَ اللَهِ مَا عِنْدَنَا مِنْ کتَابٍ یقْرَأُ إلّا کتَابُ اللَهِ وَ مَا فِى هَذِهِ الصَّحِیفَةِ، فَنَشَرَهَا فَإذَا فِیهَا: أسْنَانُ الإبِلِ؛ وَ إذَا فِیهَا الْمَدِینَةُ حَرَمٌ مِنْ عَیرٍ إلَى کذَا، فَمَنْ أحْدَثَ فِیهَا حَدَثاً فَعَلَیهِ لَعْنَةُ اللَهِ .... وَ ذِمَّةُ الْمُسْلِمینَ وَاحِدَةٌ یسْعَى بِهَا أدْنَاهُمْ فَمَنْ أخْفَرَ فَعَلَیهِ ...

 وَ إذَا فِیهَا: مَنْ وَالَى قَوْماً بِغَیرِ إذْنِ مَوَالِیهِ فَعَلَیهِ ...

 (إلَّا أنَّهُ قَالَ): لَا یقْبَلُ اللَهُ مِنْهُ صَرْفاً وَ لَا عَدْلًا.

 اینها مجموعه احادیثى بود كه بخارى صاحب «صحیح» در این مورد روایت نموده است؛ و چون مضامین آنها با همدیگر متشابه و مُفادشان قریب است لهذا ما از ذكر ترجمه بسیارى از آنها خوددارى نمودیم؛ زیرا معانى آنها از همان روایات اوّلین كه نظایر و أشباه اینها بودند معلوم مى‌گردد.

گفتار ابو ریه درباره صحیفه دیات‌

 سپس شیخ محمود أبُو رَیه مى‌گوید: و روایات مسلم و صاحبان سُنَن به معنى روایات بخارى است. و مسلم تصریح كرده است به آنكه: دو حدِّ مدینه عَیر و ثَوْر (نام دو كوه) مى‌باشند.

 و حافظ ابن حَجَر در ضمن گفتارى بر حدیث عَلى رضى اللَه عنه از طریق ابراهیم تَیمى از پدرش گفته است: آن صحیفه تحقیقاً مشتمل بوده است بر جمیع آنچه وارد شده است. به معنى آنكه هر شخص راوى از آن چیزى را روایت كرده است؛ یا به جهت آنكه حال او اقتضاى ذكر آن را داشته است نه غیر آن را، و یا به جهت آنكه بعضى از راویان تمام آنچه را كه در آن بوده است به خاطر نسپرده و حفظ ننموده‌اند، و یا به جهت آنكه نشنیده‌اند؛ و بدون شكّ منقولات ایشان در این مورد نقل به معنى است بدون التزام به لفظ، و بدین سبب است كه در ألفاظشان اختلاف است؛ و راویان نگفته‌اند كه: حضرت این صحیفه را به تمامى برایشان قرائت نموده، یا از روى آن نوشته‌اند؛ بلكه (عباراتشان دلالت دارد) بر آنكه راوى آنچه را كه در آن بوده است، یا بعضى از آن را از حفظ ذكر نموده است. و كسى كه همه آن را یا بعضى از آن را