امام شناسی ج14

«المطالعات و المراجعات و الرُّدُود»¹ مى‌گوید: اوّل كسى كه حدیث را در اسلام تدوین كرد پسر أبو رافع كاتب أمیر المؤمنین علیه السّلام و خازن او بر بیت المال بوده است. و لیكن حقّ آن است كه: اوّل كسى كه تدوین حدیث نمود، خود أمیر المؤمنین علىّ بن أبى طالب علیه السّلام بود همچنان كه خبر صحیفه در صحیحین (صحیح بخارى و مسلم) بر آن دلالت دارد.²

 از جمله كلام أبُو رَیه بر صحیفه أمیر المؤمنین مطلبى است كه آن را از سید رشید رضا نقل مى‌كند. او مى‌گوید: نَخْتِمُ هَذَا الْموضُوعَ بِکلِمَةٍ قَیمَةٍ لِلْعَلَّامَةِ السَّیدِ رَشِید رِضَا رَحِمَهُ اللَهُ:

 بعضى از خبرهاى واحد حجّت مى‌باشند بر كسى كه ثابت شود نزد او و دلش بدان مطمئنّ گردد؛ امّا بر غیر او حجّت نیست به طورى كه براى وى واجب العمل باشد. و به همین علّت صحابه جمیع احادیثى را كه مى‌شنیدند و بدان دعوت مى‌شدند نمى‌نوشتند؛ با آنكه ایشان دعوت مى‌كردند به متابعت قرآن و عمل به آن و به سنّت عملیه متَّبعه مبینه كه قرآن را تفسیر مى‌نمود؛ مگر مقدار قلیلى از بیان سنّت مانند صحیفه على رضى اللَه عنه كه مشتمل بود بر بعضى احكام مانند دیه، و آزاد كردن اسیر، و حرم قرار دادن براى مدینه مثل مكّه تا آخر.³

 آرى أبُو رَیه حقّ دارد، چرا كه این روایات را از مصادر عامّه همچون بخارى و مسلم تخریج كرده است؛ و عناد ایشان در حذف، و تقطیع، و تحریف، و إسقاط حدیث أمیر المؤمنین علیه السّلام به پایه‌اى است كه امروزه بر احدى حتّى بر بسیارى از علماء با انصاف اهل سنّت پوشیده نیست.

روایات شیعه درباره صحیفه دیات‌

 اگر أبُو رَیه در این مطالب به كتب شیعه مراجعه مى‌كرد، به قدرى براى وى روشن بود كه كَالشَّمْسُ فِى السَّمَاء الضَّاحِیةِ خودش بدین حقیقت اعتراف مى‌نمود.