امام شناسی ج14

 و از «بصائر» از عبد اللَه بن جعفر، از موسى بن جعفر، از وشّاء، از أبو حمزه، از حضرت ابو عبد اللَه علیه السّلام روایت است كه فرمود: مُصْحَفُ فَاطِمَةَ مَا فِیهِ شَىْ‌ءٌ مِنْ کتَابِ اللَهِ، وَ إنَّمَا هُوَ شَىْ‌ءٌ الْقِىَ عَلَیهَا بَعْدَ مَوْتِ أبِیهَا صَلَّى اللَهُ عَلَیهِمَا.

 «از كتاب اللَه در مصحف فاطمه چیزى نیست؛ و آن عبارت است از چیزى كه بعد از رحلت پدرش صلّى اللَه علیهما ـ بر وى إلقا شده است.»

 و پوشیده نماند كه: در این احادیث با قسم و سوگند مؤكّد نفى كرده‌اند كه چیزى از قرآن در مصحف فاطمه باشد. و ظاهراً علّتش آن است كه: به سبب آنكه نام آن «مصحف فاطمه» بوده است، این تسمیه موهِم آن است كه: آن یكى از نسخ مصاحف شریفه باشد. و با عبارتِ: چیزى از قرآن در آن نمى‌باشد، این توهّم و پندار را ردّ كرده اند.

 و جُلّ این احادیث از اینكه این مصحف چه چیز را در برداشته است ساكت مى‌باشند؛ و در بعضى از آنها وارد است كه: لَیسَ فِیهِ مِنَ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ لَکنَّ فِیهِ عِلْمَ مَا یکونُ. بنابراین، این حدیث تفسیر آن را نموده است؛ و در بعضى وارد است كه: إنَّ فِیهِ وَصِیتَهَا. «وصیت حضرت فاطمه در آن بوده است.» و شاید وصیت‌نامه یكى از محتویاتش بوده است.

 از این گذشته، بعضى از آنها دلالت دارد بر آنكه: آن إملاء رسول اكرم صلّى اللَه علیه و آله و خطّ على علیه السّلام بوده است.

 و بعضى دلالت دارد بر آنكه: آن عبارت است از آنچه جبرائیل پس از موت پیغمبر صلّى اللَه علیه و آله نازل كرده است.

 و در «بحار الانوار» گوید: مراد از رسول اللَه جبرائیل مى‌باشد.

 اینجا مرحوم امین مى‌گوید: بنابراین تنافى میان روایات از بین مى‌رود، و لیكن این تعبیر بعید است، چرا كه در عادت نمى‌بینیم از جبرائیل تعبیر به رسول اللَه شده باشد اگرچه جبرائیل از جمله رسولان الهى مى‌باشد. و بنابراین بهتر است آنكه بگوئیم: مصحفهاى فاطمه دو عدد بوده‌اند: یكى به املاء رسول اللَه صلى اللَه علیه و آله و خطّ