امام شناسی ج14

 و با اختلاف بیشترى در عبارت و اتّحاد مضمون از «غیبت» نعمانى روایت مى‌كند.¹ و أیضاً با دو سند دیگر مختصر، مضمون آن را از «غیبت» نعمانى روایت مى‌نماید.

 بارى از آنچه ذكر شد، مبرهن شد كه: اوّلین مُدَوِّن در اسلام وجود اقدس حضرت أمیر المؤمنین علىّ بن أبى طالب علیه السّلام بود كه با كتابتِ كتاب جَامِعَه و جَفْر، و كتاب السِّتِّین در علوم قرآن، و كتاب دیات، و كتاب فرائض و مواریث، و مصحف فاطمه، و مجموع رساله‌ها و نامه‌هائى كه نوشته است از جمله نامه وى به مالك اشتر هنگامى كه او را به عنوان حكومت به مصر فرستاد، بدون شكّ و تردید مقام أوَّلین كاتب و مؤلِّف و مُصَنِّف و مُدَوِّن را در اسلام حائز است.

ابو رافع نخستین مؤلّف در شیعه پس از أمیر المؤمنین علیه السلام‌

 از آن حضرت كه بگذریم، اوَّلین مُدَوِّن أبُو رافِع غلام رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله مى‌باشد، كه از شیعیان خالص أمیر المؤمنین علیه السّلام، چه در حال حیات رسول اللَه و چه در زمان ممات وى بوده است. شرح حال او را آیة اللَه سید حسن صدر بدین عبارت بیان مى‌كند:

 أبُو رافِع مَوْلَى الرَّسول صلّى اللَه علیه و آله نخستین كسى كه تدوین حدیث نمود

 از شیعیان أمیر المؤمنین علیه السّلام اوَّلین كسى كه پس از او تدوین حدیث كرد أبُو رافِع غلام رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله بود.

 نَجاشى در اوّل كتاب خود كه فهرست أسماء مصنِّفین شیعیان است بدین عبارت تصریح دارد:

 طبقه اولى‌ أبو رافع غلام رسول اللَه صلّى اللَه علیه و آله است. اسم او اسْلَم بود، و در ابتدا غلام عبّاس بن عبد المطلّب؛ بود، پس وى را به پیغمبر بخشید. و هنگامى كه او