امام شناسی ج14
جلد چهاردهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تدوین حدیث نزد شیعه و اهلسنت» و «بحثی مبسوط در عدم تحریف قرآن» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • اهمیت تدریس و کتابت • منع عمر از كتابت حديثِ پيامبر • منع عمر از كتابت بر اساس اغراض سياسى بوده است • آفات اعتقاد به «حسبنا كتاب الله» • دلایل نیاز به سنّت پیامبر و همچنین شواهد بسیار تاریخی بر مطلوبیت کتابت حدیث • اعتراف أحمد أمين به غلط بودن خلافت أبو بكر و عمر، و مطاعن عثمان • اعترافات احمد امين به منع عمر از وصیت پیامبر در مرض موت • بحثی مفصل در عدم تحریف قرآن، و نقد و بررسی ادلۀ قائلان به تحریف • نقدی بر مکتب اخباری • بحثی مشروح دربارۀ تدوین حدیث در نزد اهل سنت • ابحاثی درباره روایات اسرائیلیات، روایات ابوهریره و مانند آن • کتابهایی غیر از قرآن که در خانۀ اهلبیت بوده است
مرتب سازی:
امام شناسی ج14
343ابو رافع در أوّل خلافت على رضى اللَه عنه فوت كرده است.
سید حسن صدر مىگوید: «و اوّل خلافت على أمیرالمؤمنین سنه سى و پنج از هجرت مىباشد. بر این اساس، قدیمتر از وى به ضرورت تاریخ در فنّ تألیف نیامده است.»1
(محمّد عَجّاج خطیب مىگوید:) اگر این خبر صحیح باشد، در این صورت أبو رافع از كسانى است كه در عصر صحابه تدوین نموده است، در حالى كه قبل از وى عبد اللَه بن عَمْرو دست به تدوین زده است كه در عهد رسول اللَه صلّى اللَه علیه [و آله] و سلّم بوده است.
و اگر این خبر صحیح باشد و كتاب او مرتّب بر أبوابى (نماز، و روزه، و حجّ، و زكوة، و قضایا) همچنان كه سید حسن صدر ذكر كرده است بوده باشد، براى او شَرَف اولویت در تألیف بوده است نه در تدوین. و صحّت این مطلب ما را بر آن تحمیل نمىكند كه اخبار تدوین در عهد عمر بن عبد العزیز را كه بر حسب تاریخ به ثبوت پیوسته است، نفى كنیم.2
ما در اینجا عین ترجمه مطالب او حتّى تعلیقههایش را ذكر نمودیم تا همه
- محمّد عجّاج خطيب در تعليقه گويد: اين گفتار از کتاب «تأسيس الشّيعة لعلوم الاسلام» ص ٢٧٩ و ص ٢٨٠ حکايت شد؛ و آنچه را که از ابو رافع ذکر کرده است از شيخ ابو العبّاس نجاشى نقل کرده است. و پس از آن سيّد حسن صدر گويد: «اوّلين کس که در آثار تصنيف کرده است مولانا أبو عبد اللَه سلمان فارسى (ر) ... و اوّل کس که در حديث و آثار پس از دو مؤسّس مذکور تصنيف نموده است ابو ذر غفارى صحابى رسول اللَه صلّى اللَه عليه و آله و سلم بوده است. وى کتاب خطبهاى دارد که در آن امور واقعه بعد از پيغمبر صلّى اللَه عليه و آله و سلم را شرح نموده است. اين کتاب را شيخ أبو جعفر طوسى در «فهرست» ذکر نموده است.» و پس از آن ذکر ميکند کتابى را براى عبيد اللَه بن أبى رافع در قضاوتهاى أمير المؤمنين، و کتاب اسامى کسانى را که با أمير المؤمنين در جمل و صفّين و نهروان از صحابه حضور داشتهاند. و پس از آن ذکر ميکند بعض اخبار کتبى از کسانى را که اهل سنّت در آنان طعن زدهاند مانند حارث بن عبد اللَه أعْوَر هَمْدانى، يا اخبار کتبى را که نزد اهل سنّت به ثبوت نپيوسته است. نظر کن به «تأسيس الشّيعة لعلوم الاسلام» ص ٢٨٢ و ما بعد آن.
- «السُّنَّة قبل التّدوين» ص ٣٦٤ تا ص ٣٦٨.