امام شناسی ج14

همچنان كه بعداً براى تو روشن مى‌گردد ـ إكراه داشتند. امّا دیر زمانى این كراهت نپائید تا تبدیل به رضایت گردید، و ابن شهاب از خِصِّیصین هشام و داراى مقامى رفیع نزد وى گشت و با او حجّ نمود و هشام او را «معلّم اولاد خود» قرار داد تا اینكه پیش از هشام به فاصله یك سال بمرد، و هشام در سنه ١٢٥ ه فوت نمود.

 به مرگ هشام اركان دولت بنى امیه متزلزل گشت و رفته رفته به تدریج اضطراب در آن پدید آمد.

 پس از آن تدوین در طبقه‌اى كه دنبال طبقه زُهرى بود شیوع پیدا كرد و این امر به واسطه تشجیع بنى عبّاس صورت گرفت.

 ابن شهاب زُهْرى را كه اوّلین تدوین كننده حدیث شمرده‌اند شاید به جهت آن بوده است كه بنى امیه از او اخذ كرده و پیروى مى‌نمودند.

 در «تذكرة الحفَّاظ» گوید: خالد بن مَعْدان حِمْصى هفتاد صحابى را ملاقات كرد و حدیث را مى‌نوشت و داراى مصنَّفاتى مى‌باشد؛ و لیكن از این مصنّفات ذكرى در كتب حدیث به میان نیامده است. ابن مَعْدان در سنه ١٠٤ ه فوت نموده است.

 و حافظ ابن حَجَر در مقدّمه «فَتْحُ الْبَارى» پس از آنكه مبین ساخته است كه آثار پیامبر در عصر اصحاب و أعاظم تابعین در جوامع مُدَوَّن و مرتَّب نبوده است به جهت آنكه آنان را از كتابت نهى كرده بودند همان طور كه در «صحیح» مسلم ثابت است، چنین گوید: «پس از آن چون علماء در شهرها زیاد شدند و بدعتها از ناحیه خوارج و روافِض ... رو به فزونى گذارد، در اواخر عصر تابعین، تدوین آثار و تبویب أخبار قدم به مرحله ثبوت نهاد ـ الخ».

 بخارى و تِرْمَذى از أبو هریره روایت نموده‌اند كه وى گفت: هیچ كدام از اصحاب پیغمبر صلى اللَه علیه و آله روایتشان از من بیشتر نبود مگر روایات عبد اللَه بن عَمْرو به سبب آنكه او مى‌نوشت و من نمى‌نوشتم.¹ و مُحَدِّثین آنچه را كه در صحیفه محدِّثى یا عالمى‌