امام شناسی ج14

یافت مى‌شد روایت صحیحه مرویه از او به شمار نمى‌آوردند مگر آنكه آن محدّث مى‌گفت: من این روایت را از راوى آن شنیده‌ام، و آن را «وِجادَه» نام مى‌نهادند.

 علّامه شیخ مُصْطفى عبد الرَّزّاق مى‌گوید: «از عللى كه باعث شد و حاجت به تدوین سنن را تأكید كرد شیوع روایت حدیث، و قلّت وثوق به بعضى از راویان، و ظهور كذب در حدیث از رسول اكرم صلّى اللَه علیه و آله به واسطه أسباب مذهبى و علل سیاسى بود. امّا اوّل زمان تدوین سنّت به معنى حقیقى در میان سالهاى ١٢٠ ه و سالهاى ١٥٠ ه ـ واقع گشت.»¹

علماء به تدوین حدیث دست نیازیدند مگر از روى كراهت‌

 چون علماء را امر به تدوین حدیث نمودند، آنان استجابت امر نكردند مگر از روى اكراه. و این به جهت آن بود كه ایشان از كتابت حدیث، پس از آنكه سُنَّت صحابه قبل از آنان بر عدم كتابت و تدوین بوده است، پرهیز مى‌كرده اند.

 مَعْمَر از زُهْرِى‌ نقل مى‌كند كه گفت: کنَّا نَکرَهُ کتَابَ الْعِلْمِ حَتَّى أکرَهَنَا عَلَیهِ‌² هَؤُلاءِ الامَرَاءُ، فَرَأینَا ألَّا نَمْنَعَهُ أحَداً مِنَ الْمُسْلِمِینَ‌.³

 «ما این طور بودیم كه از نوشتن علم ناخوشایند بودیم تا آنكه ما را این امیران به كتابت اكراه كردند، و در این صورت دیدیم كه آن را از احدى از مسلمین منع ننمائیم.»