
امام شناسی ج14
جلد چهاردهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تدوین حدیث نزد شیعه و اهلسنت» و «بحثی مبسوط در عدم تحریف قرآن» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • اهمیت تدریس و کتابت • منع عمر از كتابت حديثِ پيامبر • منع عمر از كتابت بر اساس اغراض سياسى بوده است • آفات اعتقاد به «حسبنا كتاب الله» • دلایل نیاز به سنّت پیامبر و همچنین شواهد بسیار تاریخی بر مطلوبیت کتابت حدیث • اعتراف أحمد أمين به غلط بودن خلافت أبو بكر و عمر، و مطاعن عثمان • اعترافات احمد امين به منع عمر از وصیت پیامبر در مرض موت • بحثی مفصل در عدم تحریف قرآن، و نقد و بررسی ادلۀ قائلان به تحریف • نقدی بر مکتب اخباری • بحثی مشروح دربارۀ تدوین حدیث در نزد اهل سنت • ابحاثی درباره روایات اسرائیلیات، روایات ابوهریره و مانند آن • کتابهایی غیر از قرآن که در خانۀ اهلبیت بوده است
امام شناسی ج14
362عمرو عاص به سخن او گوش فرا نداد و حرف محمّد را شنید و به سوى شام روانه شد. ولى معذلك در تاریخ ندیدهایم كه عبد اللَه عملًا با عمرو عاص مخالفت كرده باشد و براى كمك و معاونت أمیر المؤمنین علیه السّلام در صفّین به یاران و اصحاب او بپیوندد، بلكه با پدرش در میان اصحاب معاویه علیه الهاویة بود.1
راجع به روایات مرویه از عبد اللَه بن عَمْرو، و كتاب وى به نام «صحیفه صادقه» كه خودش آن را بدین اسم نامیده است، مطالب ضدّ و نقیض در میان علماى عامّه و كتابهایشان بسیار است:
در روایات كثیرى از أبو هُرَیره كه در جعل و تزویر در حدیث به خاطر طرفدارى از معاویه و دربار او و مخالفت و خصومت با أمیر المؤمنین علیه السّلام، یگانه فرد شاخص در میان اهل سنّت است و روایاتش سراسر كتب عامّه را فرا گرفته است، چنین وارد است كه مىگفت: هیچ یك از اصحاب پیغمبر روایتش به اندازه من نمىباشد مگر عبد اللَه بن عمرو عاص به جهت آنكه او مىنوشت و من نمىنوشتم.
كلام ابو ریه در تكوّن اسرائیلیات در حدیث
أبو ریه به تبع سید عبد الحسین شرف الدّین در كتاب «ابو هریره» كتابى به نام «شیخ المَضیرة: أبو هریرة» تدوین نموده است كه آن را به دنبال كتاب «أضواء» نگاشته و پرده از مطالبى برداشته است كه تا به حال در میان عامّه چنین پرده بردارى به وجود نیامده است.
و ما در اینجا براى شناختن هویت كتاب «صحیفه صادقه» و روایات عَمْرو، ناچاریم برخى از مطالب وى را كه در ضمن ابحاث أبو هُرَیره و یا دخالت اسرائیلیات و اخبار مكذوبه نوشته است در اینجا ذكر نمائیم. أبو ریه در تحت عنوان: «الإسْرَائیلیات فى الحدیث» مىگوید:
از آنجائى كه شوكت دعوت محمّدیه قوّت یافت و بازویش استوار گشت و در
- در ج ٢، از همين دوره «امامشناسى» درس ٢٥ تا درس ٣٠ صفحه ٢٤٠ تا ٢٤٢ مقدارى از شرح حال عمرو عاص و ولائش را به أمير المؤمنين عليه السّلام و سپس رجوعش را به واسطه وعده معاويه حکومت مصر را به او آوردهايم.
