امام شناسی ج14
جلد چهاردهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تدوین حدیث نزد شیعه و اهلسنت» و «بحثی مبسوط در عدم تحریف قرآن» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • اهمیت تدریس و کتابت • منع عمر از كتابت حديثِ پيامبر • منع عمر از كتابت بر اساس اغراض سياسى بوده است • آفات اعتقاد به «حسبنا كتاب الله» • دلایل نیاز به سنّت پیامبر و همچنین شواهد بسیار تاریخی بر مطلوبیت کتابت حدیث • اعتراف أحمد أمين به غلط بودن خلافت أبو بكر و عمر، و مطاعن عثمان • اعترافات احمد امين به منع عمر از وصیت پیامبر در مرض موت • بحثی مفصل در عدم تحریف قرآن، و نقد و بررسی ادلۀ قائلان به تحریف • نقدی بر مکتب اخباری • بحثی مشروح دربارۀ تدوین حدیث در نزد اهل سنت • ابحاثی درباره روایات اسرائیلیات، روایات ابوهریره و مانند آن • کتابهایی غیر از قرآن که در خانۀ اهلبیت بوده است
مرتب سازی:
امام شناسی ج14
376و این صحیفه بسیار براى ابن عمرو، عزیز و گرامى بود تا به جائى كه گفته بود: مَا یرْغُبُنى فِى الْحَیاةِ إلَّا الصَّادِقَةُ وَ الْوَهْطُ.1 «من عشقى به زندگى ندارم مگر آنكه صادقه و وَهْط مرا به میل زندگى وا مىدارند.»
و چه بسا آن را از ترس گم شدن در صندوقى كه داراى حلقههائى بوده است نگهدارى مىكرد.2 و این صحیفه را پس از مرگ او اهلش نگهدارى نمودند! و به نظر أرجح آن است كه: نواده وى عمرو بن شُعَیب عادتش این بود كه از آن روایت مىنمود.3
و همان طور كه ابن أثیر مىگوید، صحیفه عبد اللَه بن عمرو هزار حدیث را در برداشته است؛4 الّا اینكه جمیع احادیث مرویه عمرو بن شُعَیب از پدرش از جدّش بالغ بر پانصد عدد نمىگردد. و از آنجائى كه «صحیفه صادقه» همان طور كه ابن عمرو با خط خودش نوشته است به دست ما نرسیده است، امّا امام احمد محتواى آن را در مسندش نقل كرده است همچنان كه كتب سنن دیگر مقدار بسیارى از آن را در برگرفته است.
و براى این صحیفه اهمیت علمى عظیمى است؛ چون وثیقه علمیه تاریخیهاى مىباشد كه اثبات كتابت حدیث شریف نبوى را مىكند كه در مقابل رسول اللَه و با اجازه او تحقّق پذیرفته است.
در اینجا محمّد عجّاج بر این گفتار خود تعلیقهاى دارد و آن اینكه: بعضى از اهل علم بر «صحیفه صادقه» طعن و اشكال وارد كردهاند مانند مُغِیرة بن مقسم ضَبِّى
- «سنن» دارمى، ج ١، ص ١٢٧. و در همين جا آمده است که: وَهْط زمينى بوده است براى عمرو عاص که آن را به صدقات داده بود و خودش قيام به آن را برعهده داشت.
- «مسند» امام احمد، ص ١٧١ حديث ٦٦٤٥، ج ١. و «کتاب العلم» مقدّسى، ص ٣٠ با إسناد صحيح.
- «تهذيب التّهذيب» ج ٨، ص ٤٨ و ص ٤٩.
- «اسد الغابة» ج ٣، ص ٢٣٣.