امام شناسی ج14

 أوَّلُ مَنْ صَنَّفَ فى الآثار أبو عبد اللَه سلمان الفارسىّ‌

 اوّلین كسى كه در آثار تصنیف نمود مولانا أبو عبد اللَه سلمان فارسى رضى اللَه عنه صحابى رسول اللَه صلى اللَه علیه و آله بود. وى كتاب حدیث جاثلیق رومى را، كه پس از رسول أكرم صلى اللَه علیه و آله پادشاه روم آن را فرستاد، تصنیف نموده است. شیخ أبو جعفر طوسى در «فهرستِ مصنّفین شیعه» او را ذكر نموده است. و شیخ رشید الدّین أبو عبد اللَه محمّد بن علىّ بن شَهْرآشوب مازندرانى در كتاب خود در رجال شیعه به نام «مَعالم العلماء» گوید: و صحیح آن است كه اوّلین مصنّف در اسلام، أمیر المؤمنین و پس از وى سلمان فارسى بوده است.

 و از أبو حاتم سَهْل بن محمّد سجِسْتانى متوفّى در سنه دویست و پنجاه در كتاب «الزِّینَة» در جزء سوّم در تفسیر الفاظ متداوله در میان اهل علم گذشت كه مى‌گوید: «اوّلین اسمى كه در إسلام در عهد رسول اللَه صلى اللَه علیه و آله و سلّم ظاهر شد لفظ شیعه بود. و این لقب چهار نفر از صحابه رسول اللَه بود: أبو ذرّ، و سلمان فارسى، و مِقداد بن اسْوَد، و عمَّار ابن یاسِر، تا أوان صِفِّین كه این اسم در میان موالیان على علیه السّلام منتشر گشت.» بنابراین به نصّ امام أبو حاتم، این چهار نفر صحابه از شیعیان أمیر المؤمنین علیه السّلام مى‌باشند.

 سپس مرحوم سید حسن صدر فرموده است: بدانكه اوّلین تصنیف كننده در آثار بعد از سلمان فارسى أبو ذر غفارى بوده است.

 ابو ذر صحابى رسول اللَه صلى اللَه علیه و آله مى‌باشد كه داراى كتاب «الخطبة» است كه در آن امور واقعه پس از پیغمبر را شرح نموده است. آن را شیخ أبو جعفر طوسى در «فهرست» ذكر كرده است و إسناد خودش را در روایت آن به ابو ذر رسانیده است.

 و شیخ ابن شهرآشوب مازندرانى در «مَعالم العلماء» گوید: صحیح آن است كه: اوَّلین كسى كه در إسلام تصنیف نموده است، أمیر المؤمنین علیه السّلام، و پس از وى سلمان فارسى، و سپس ابو ذرّ غفارى رضى اللَه عنهما بوده‌اند.¹