اللَه شناسی ج2

 بنابراین، آیا این اتّکاء بغیر خدا و بغیر امید لقاى خدا، همانند سستى و بى‌بنیادى بیت عنکبوت نمى‌باشد که در این آیه به عنوان تمثیل آمده است؟!

 از این گذشته، آیه مى‌رساند که این مردم عقل برگشته، و وجدان و شهود را درباخته، و با دستان خود دیدگانشان را کور، و گوشهایشان را کر، و دلهایشان را از حبّ خدا تهى، و مغزهایشان را از امید زیارت و دیدار محبوب واقعى و رجوع به موطن اصلى شستشو داده؛ اصولًا عقل ندارند که تعقّل کنند و فکر ندارند که با آن تفکر نمایند، و گرنه این راه کج‌ومُعوج را انتخاب نمى‌نمودند.

 اعلام و اساطین ادب ذکر کرده‌اند که اگر کلمه‌ لو در سر جمله شرطیه درآید، تعلیق جمله جزائیه را به جمله شرطیه در مقام ثبوت مى‌فهماند؛ و علاوه امتناع تحقّق جمله شرطیه را نیز مى‌رساند؛ مثلًا اگر گفته شود: لو جاءَ زیدٌ لَاکرَمتُک‌ «اگر زید مى‌آمد من تو را اکرام مى‌کردم» این جمله اوّلًا مى‌فهماند که در صورت آمدن زید، تحقّق اکرام وجود دارد؛ و ثانیاً مى‌فهماند که زید نیامده است.

 بخلاف‌ إن‌ شرطیه که مفادش ثبوت عند الثّبوت و نفى عند النّفى مى‌باشد؛ مثلًا اگر گفته شود: إنْ جاءَ زیدٌ أکرَمتُک‌، مى‌فهماند ثبوت اکرام را هنگام آمدن زید، و عدم اکرام را هنگام نیامدن زید. و دیگر آنکه فعلًا زید آمده است تا اکرام صورت پذیرد، و یا نیامده است تا تحقّق نپذیرد، از این جمله استفاده نمى‌شود؛ مفادش فقط تعلیق مى‌باشد. و امّا در کلمه‌ لو فقط تعلیق ثبوت عند الثّبوت را مى‌رساند و به نفى عند النّفى کارى ندارد و از آن جهت ساکت است؛ امّا مى‌رساند که: زید در خارج نیامده است؛ و جمله شرطیه تحقّق نیافته و ممتنع الصّدور بوده است.

 در فقره آیه مورد بحث مى‌فرماید: سست‌ترین خانه‌ها خانه عنکبوت است، ﴿لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ﴾‌ «اگر ایشان بدانند» و لیکن نمى‌دانند، و دانستن آنان‌