اللَه شناسی ج2

 «اى مردم! مثلى زده شده است؛ گوش خود را براى استماع آن فرا دارید:

 تحقیقاً آن کسانى را که شما از غیر خداوند پرستش مى‌کنید (و براى قضاء حوائجتان مى‌خوانید) هیچ‌گاه نمى‌توانند مگسى را بیافرینند؛ و اگرچه همه با هم براى آفرینش آن گرد هم برآیند. و اگر مگس از ایشان چیزى را برباید، نمى‌توانند آن را از آن مگس براى خود برگردانند! در این صورت هم طالب (عبادت‌کنندگان غیر خدا) و هم مطلوب (آن کسان مورد پرستش) ضعیف و ناتوان خواهند بود.»

 عجیب مثالى است خلقت مگس، و از آن پائین‌تر ربودن مگس چیزى را و پریدن به هوا، و عدم قدرت از استنقاذ و باز گردانیدن آن.

 مگس در نزد عامّه مردم حقیرترین چیزها مى‌باشد؛ فلهذا به آن مثال زده است؛ و گرنه این مثال در هر ذرّه ذرّه از ذرّات موجودات، صادق و حاکم و مبرهن و مشهود مى‌باشد.

 ازینجاست که خداوند عزّ و جلّ، پایه علم و مقدار دانش این‌گونه کسان را که غیر از زندگى مادّى و حیات شهوى مقصد و مرادى ندارند، پست و ناچیز شمرده است؛ و با عبارت‌ ﴿ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ﴾‌ «اینست نهایت نقطه وصول دانش ایشان.» آنان را از صفحه علما و عقلا خارج کرده، و در زمره گمراهان که غیر از حیات اعتبارى در نشئه طبیعى چیزى عالى‌تر و راقى‌تر به ذهنشان نمى‌رسد توصیف فرموده است:

 ﴿فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا* ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدى‌﴾.¹