کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
مرتب سازی:
معاد شناسی ج1
50امّا غیر از آسمانها و زمین و موجودات واقعه در آنها حكمشان چیست؟ آیا آنها هم مدّت زندگیشان محدود است و دستخوش فناء و زوال واقع مىشوند یا نه؟ در آیات قرآن صریحاً و مفصّلًا بطورى كه خصوصیات و كیفیات مبدأ و منتهاى آنها را بیان كند آیهاى نیست. گرچه از چند آیه مباركه مىتوان اجمالًا استفاده دوام و بقاء آنها را نمود:
ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ.1
«آنچه در نزد شماست تباه میشود و از بین مىرود و آنچه در نزد خداست باقى مىماند.»
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ2
«هیچ چیزى نیست مگر آنكه آن چیز در نزد ما خزینههائى دارد و ما آن چیز را از آن خزینهها پائین نمىآوریم و نمىآفرینیم مگر به اندازه مشخّص و معین.»
این دو آیه به ما مىفهماند كه حقائق موجودات دنیا و عالم طبع و مادّه در نزد خداوند متعال داراى خزائنى هستند كه پیوسته و مدام باقى بوده و هیچگاه دستخوش فناء و نیستى واقع نمىگردند.
گرچه از خود این آیه مورد بحث نیز مىتوان این حقیقت را دریافت؛ چون از اینكه مىگوید: ما آسمانها و زمین و ما بَینهُما را نیافریدیم مگر به حقّ و أجل مسمّى، میتوان فهمید كه خود حقّ و
- صدر آيه ٩٦، از سوره ١٦: النّحل
- آيه ٢١، از سوره ١٥: الحِجر