کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
مرتب سازی:
معاد شناسی ج1
81عقیده ابن سینا در مبدأ آفرینش نفس انسان
شیخ در این قصیده روح انسانى و نفس ناطقه را تشبیه به كبوتر ورقاء بلند پرواز و عزیز الوجود و منیع المحلّى نموده است كه از آن آشیان عالى به سوى قفس تن نزول كرده است، و در وصف او گوید:
١ ـ هبوط و نزول كرد به سوى بدن تو از بالاترین محلّ و عالىترین مرتبه، كبوترِ ورقاء روح كه داراى مقامى بس عزیز و محلّى منیع است.
٢ ـ آن لطیفه روح از دیدگان هر عارف و خبیرى مختفى و پنهان است. و عجبا كه او چهره خود را به نقاب نپوشانده، بلكه دائماً پرده از رخ برافكنده و در منظر و مرآى عموم خود را آشكارا و هویدا ساخته است.
٣ ـ آن لطیفه ناطقه و روح، اتّصالى كه با بدن خاكى نمود، از روى رضا و رغبت نبوده بلكه صرفاً بر اساس كراهت و ناخوشایندى بوده است. و عجیب آنكه پس از وصول به بدن دیگر راضى نیست مفارقت كند و قفس تن را رها كند، و در این صورت گریه و ناله سر داده، بر ماتم عزا مىنشیند و سفره اندوه و غم مىگسترد.
٤ ـ آن نفس ناطقه پیوسته در مقام خود، به خود مشغول و