کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
مرتب سازی:
معاد شناسی ج1
88فرمود: أَكْیسُ النَّاسِ مَنْ كَانَ أَشَدَّ ذِكْرًا لِلْمَوْتِ. «زیركترین و با فطانتترین افراد بشر كسى است كه یاد نمودن او از مرگ قوىتر و شدیدتر باشد.»
موت اگر بمعناى همین امر معلوم و مشهود، از خراب بدن و قطع سلسله فعّالیت باشد، براى أحدى از جمیع اصناف و طبقات مردم قابل تردید نیست و از أوضح واضحات و بدیهیات است.
پس كدام موت است كه ذكرش مؤثّر و استعداد و آمادگىاش مفید و یقین به آن از فضائل و كمالات انسان و بالاخصّ گروندگان به خدا و عدالت است؟
معلوم است كه مراد همان منازل و مراحلى است كه انسان پس از مرگ طىّ میكند و در آنجا عكس العمل كردار انسان به انسان مىرسد. اینست كه موجب شكّ و تردید مىگردد و براى آن، انبیاء و أولیاء دچار تكالیف سخت و ابلاغات دشوار مىشوند و حكماء و فلاسفه الهیه براى اثبات تجرّد و بقاء نفس براهین و ادلّه اقامه مىكنند و بمرحله اثبات و قطع میرسانند.
عدم امكان معرفت به احوال پس از مرگ مگر با تجرید
و علّت این شكّ و تردید اینست كه انسان مىخواهد تمام آن منازل و مراحل و واكنش اعمال خود را در این دنیا حسّ كند و با اعضاء و قواى مادّى حسّى حقیقت آنها را دریابد، و چون این امرى است محال لذا شكّ و تردید پیش مىآید.
امّا محالیت آن بدین جهت است كه طبق فرض، آن منازل و مراحل باید بعد از مرگ پیش آید نه قبل از آن، و الّا معاد نبوده و