معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
مرتب سازی:
معاد شناسی ج1
14...1
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] عَلَيْهِما السَّلامُ فَقُلْتُ: الْمَلئِکةُ أفْضَلُ أمْ بَنو ءَادَمَ؟ فَقالَ: قالَ أميرُ الْمُؤْمِنينَ عَلىُّ ابْنُ أبى طالِبٍ عَلَيْهِ السَّلامُ: إنَّ اللهَ عَزّ وَ جَلَّ رَکبَ فى الْمَلئِکةِ عَقْلًا بِلا شَهْوَةٍ وَ رَکبَ فى الْبَهائِمِ شَهْوَةً بِلا عَقْلٍ وَ رَکبَ فى بَنى ءَادَمَ کلَيْهِما؛ فَمَنْ غَلَبَ عَقْلُهُ شَهْوَتَهُ فَهُوَ خَيْرٌ مِنَ الْمَلئِکةِ وَ مَنْ غَلَبَتْ شَهْوَتُهُ عَقْلَهُ فَهُوَ شَرٌّ مِنَ الْبَهائِم.﴾ (باب ٦: العلّة الّتى من أجْلها صار فى النّاس مَن هو خَيرٌ مِن الملائکةِ و صارَ فِيهم مَن هُوَ شَرٌّ مِن البَهآئِمِ، ص ٤*)
و مورّخ امين مسعودى در «مروج الذّهب» ج ١، طبع مطبعة السّعادة (١٣٦٧ هجريّه) در ص ٣٣ در ضمن روايت بسيار نغز و جالبى که از أمير المؤمنين عليه السّلام روايت کرده است آورده است که:﴿ فَلَمّا خَلَقَ اللهُ ءَادَمَ أبانَ فَضْلَهُ لِلْمَلائِکةِ وَ أراهُمْ ما خَصَّهُ بِهِ مِنْ سابِقِ الْعِلْمِ مِنْ حَيْثُ عَرَّفَهُ عِنْدَ اسْتِنْبائِهِ إيّاهُ أسْماءَ الاشْياءِ. فَجَعَلَ اللهُ ءَادَمَ مِحْرابًا وَ کعْبَةً وَ بابًا وَ قِبْلَةً أسْجَدَ إلَيْها الأبْرارَ وَ الرّوحانيّينَ الانْوار﴾. و از تعبير آن حضرت به اينکه آدم را مسجد ابرار و روحانيّون انوار نمود مىتوان افضليّت او را بر فرشتگان بدست آورد.
و عالم جليل و محدّث خبير سيّد هاشم بحرانى در تفسير «برهان»
در سوره ٣٨: ص، ذيل آيه مبارکه ٧٥:﴿ قالَ يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَک أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَکبَرْتَ أَمْ کنْتَ مِنَ الْعالِينَ﴾، از ابن بابويه از عبد الله بن محمّد بن عبد الوهّاب از أبى الحسن محمّد بن أحمد القواريرى از أبى الحسن محمّد بن عماد از إسمعيل بن ثويه از زياد بن عبد الله البکائى از سليمان أعمش از أبو سعيد خُدْرى روايت کرده که قال: کنّا جُلوساً عِنْدَ رَسولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ إذْ أقبَلَ إلَيْهِ رَجُلٌ فَقالَ: يا رَسولَ اللهِ! أخْبِرْنى عَنْ قَوْلِ اللهِ عَزّ وَ جَلَّ لإبْليسَ﴿ أَسْتَکبَرْتَ أَمْ کنْتَ مِنَ الْعالِينَ﴾؛ مَن هُمْ يا رَسولَ اللهِ الَّذينَ هُمْ أعْلَى مِنَ الْمَلئِکةِ؟
فَقالَ رَسولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ: أنا وَ عَلىٌّ وَ فاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ؛ کنّا فى سُرادِقِ الْعَرْشِ نُسَبِّحُ اللهَ فَسَبَّحَتِ الْمَلئِکةُ بِتَسْبِيحِنا، قَبْلَ أنْ خَلَقَ اللهُ ءَادَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ بِأَلْفَىْ عَامٍ. فَلَمّا خَلَقَ اللهُ عَزّ وَ جَلَّ ءَادَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ أمَرَ الْمَلئِکةَ ﴿ أن يَسْجُدوا لَهُ، وَ لَمْ يُؤْمَروا بِالسُّجودِ إلّا لِاجْلِنا. فَسَجَدَتِ الْمَلئِکةُ کلُّهُمْ أَجْمَعُونَ إِلَّا إِبْلِيسَ أبى أنْ يَسْجُدَ، فَقالَ اللهُ تَبارَک وَ تَعالَى:﴾﴿ يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَک أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَکبَرْتَ أَمْ کنْتَ مِنَ الْعالِينَ﴾؟﴿ قالَ: مِنْ هَؤُلاءِ الْخَمْسَةِ الْمَکتوبِ أسْماؤُهُمْ فى سُرادِقِ الْعَرْشِ؛ فَنَحْنُ بابُ اللهِ الَّذى يُؤْتَى مِنْهُ؛ بِنَا يَهْتَدى الْمُهْتَدونَ، فَمَنْ أحَبَّنا أحَبَّهُ اللهُ وَ أسکنَهُ جَنَّتَهُ، وَ مَنْ أبْغَضَنا أبْغَضَهُ اللهُ وَ أسْکنَهُ نارَهُ، وَ لا يُحِبُّنا إلّا مَن طابَ مَوْلِدُهُ.﴾
*- و اين حديث را نيز در «وسائل الشّيعة» طبع حروفى، ج ١١، ص ١٦٤، از «علل الشّرائع» حکايت نموده است. و ايضاً شيخ هادى کاشف الغطاء در «مستدرک نهج البلاغه» طبع مکتبه اندلس- بيروت، ص ١٧٢ از أمير المؤمنين عليه السّلام روايت نموده است. و «مثنوى» آن را بصورت شعر آورده است:
در حديث آمد که خلّاق مجيد ** خلق عالم را سه گونه آفريد
يگ گُرُه را جمله عقل و علم و جود ** آن فرشته است و نداند جز سجود
نيست اندر عنصرش حرص و هوى ** نور مطلق زنده از عشق خدا
يك گروه ديگر از دانش تهى ** همچو حيوان از علف در فربهى
او نبيند جز كه اصطبل و علف ** از شقاوت غافل است و از شرف
وان سوم هست آدميزاد و بشر ** از فرشته نيمى و نيمش ز خر
نيم خر خود مايل سِفلى بود ** نيم ديگر مايل عِلوى بود
تا كدامين غالب آيد در نبرد ** زين دوگانه تا كدامين بُرد نَرد
(«مثنوى» طبع ميرخانى، ص ٣٦١)
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] عَلَيْهِما السَّلامُ فَقُلْتُ: الْمَلئِکةُ أفْضَلُ أمْ بَنو ءَادَمَ؟ فَقالَ: قالَ أميرُ الْمُؤْمِنينَ عَلىُّ ابْنُ أبى طالِبٍ عَلَيْهِ السَّلامُ: إنَّ اللهَ عَزّ وَ جَلَّ رَکبَ فى الْمَلئِکةِ عَقْلًا بِلا شَهْوَةٍ وَ رَکبَ فى الْبَهائِمِ شَهْوَةً بِلا عَقْلٍ وَ رَکبَ فى بَنى ءَادَمَ کلَيْهِما؛ فَمَنْ غَلَبَ عَقْلُهُ شَهْوَتَهُ فَهُوَ خَيْرٌ مِنَ الْمَلئِکةِ وَ مَنْ غَلَبَتْ شَهْوَتُهُ عَقْلَهُ فَهُوَ شَرٌّ مِنَ الْبَهائِم.﴾ (باب ٦: العلّة الّتى من أجْلها صار فى النّاس مَن هو خَيرٌ مِن الملائکةِ و صارَ فِيهم مَن هُوَ شَرٌّ مِن البَهآئِمِ، ص ٤*)