معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
مرتب سازی:
معاد شناسی ج1
195سید رضىّ رحمةُ الله علیه، جامع «نهج البلاغه» در ذیل این خطبه مىگوید:
این جملات، از كلام خدا و رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم گذشته، با هر كلامى اگر قیاس شود و میزان گردد هر آینه برتر و عالىتر خواهد بود و گوى سبقت را در میدان مسابقه خواهد ربود.
و امّا خصوص جمله أخیر آن حضرت كه میفرماید: تَخَفَّفُوا تَلْحَقُوا، پس كلامى از این مختصرتر و پرمعنىتر و عمیقتر در میان كلمات، به گوش أحدى نرسیده است، و از این جمله زلالتر و دلنشینتر و سیرابكنندهتر در میان كلمات حكمتآمیز، كسى به خاطر نیاورده است1
چقدر أمیر المؤمنین علیه السّلام یاد مرگ میكرده، و اصحاب خود را بدین موضوع توجّه میداده، و در ملا عامّ خطبهها میخوانده است.
سید رضىّ رحمةُ الله علیه مىگوید: در بسیارى از اوقات آن حضرت اصحاب خود را بدین جملات مخاطب قرار داده میفرمود:
تَجَهَّزُوا رَحِمَكُمُ اللهُ؛ فَقَدْ نُودِىَ فِیكُمْ بِالرَّحِیلِ. وَ أَقِلُّوا الْعُرْجَةَ عَلَى الدُّنْیا، وَ انْقَلِبُوا بِصَالِحِ مَا بِحَضْرَتِكُمْ مِنَ الزَّادِ؛ فَإنَّ أَمَامَكُمْ عَقَبَةً كُوداً، وَ مَنَازِلَ مَخُوفَةً مَهُولَةً، لَا بُدَّ مِنَ الْوُرُودِ عَلَیهَا وَ الْوُقُوفِ عِنْدَهَا.
وَ اعْلَمُوا أَنَّ مَلَاحِظَ الْمَنِیةِ نَحْوَكُمْ دَانِیةٌ، وَ كَأَنَّكُمْ بمَخَالِبِهَا
- شرح «نهج البلاغه» محمّد عبده، طبع مصر، ص ٥٨