
معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
203در این آیات همان طور كه ملاحظه مىشود، در بعضى نسبت قبض روح را به خدا داده است و در بعضى به ملك الموت و در بعضى به ملائكه، و آن ملائكه نیز به طریقى، قبض روح طیبین و پاكان را مینمایند و بطریق دگرى قبض روح ظالمین و ستمكاران را مىكنند.
جمع بین این آیات را چه قسم باید كرد؟ اگر خود خدا قبض روح مىكند عزرائیل و سائر فرشتگان چه مىكنند؟ و اگر عزرائیل مىكند سائر فرشتگان چه عملى انجام مىدهند؟ و نسبت این فعل به ذات مقدّس حضرت ربوبى عزّ و جلّ چه معنى دارد؟ و اگر فرشتگان مىكنند ملك الموت چهكاره است؟ و نسبت قبض روح به خدا نیز چه معنى دارد؟
این یك مسألهاى است كه باید روشن شود؛ زیرا علاوه بر آنكه در قرآن كریم تناقض نیست، این آیات اصل مهمّى از اصول متقنه توحید را بیان مىكنند.
معناى توحید ذاتى، صفاتى و أفعالى
براى توضیح این معنى مىگوئیم كه دین مقدّس اسلام براساس توحید است؛ توحید در ذات و توحید در صفات و توحید در أفعال. توحید در ذات یعنى در تمام عوالم وجود، یك وجود مستقلّ قائم بالذّات بیش نیست و آن وجود، ذات مقدّس حضرت مُعطِى الوجود جلّ و علا است، و بقیه موجودات وجودشان ظِلّى و تبَعى است و معلولى و ناقص و ممكن.
توحید در صفات یعنى در تمام عوالم وجود و هستى یك علم
