
معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
205بالذّات آن فعل از مصدر فعل و وجود كه ذات مقدّس خداست صادر شده و هویدا گشته و سپس در این مورد ثانیاً و بالعَرَض پیدا شده است.
حكیم سبزوارى در این موضوع فرموده است:
فَالْکلُّ بِالذّاتِ لَهُ دِلالَةْ *** حاکیةٌ جَمالَهُ جَلالَهْ وَ کلُّ جُزْئِىٍّ مِنَ الاسْما وُضِعْ *** وَضْعاً إلَهیا لِمَعْنَى ما صُنِعْ إذْ عَرَضُ الدِّلالَةِ الْعَرْضِیةْ *** تَزولُ لا الذّاتیةُ الطّولیةْ1 میفرماید: «تمام موجودات ذاتاً آیات و مرائى ذات حقّند و بر وجود او دلالت دارند و حكایت از جمال و جلال او دارند. و هر یك از موجودات و اسماء جزئیه به وضع الهى و واقعى دلالت بر ذات او دارند نه به دلالت وضعى و تصنّعى، به علّت آنكه دلالت اگر عَرْضى باشد از بین میرود بخلاف دلالت طولیه كه ناشى از علّیت و معلولیت است و با ذات موجود در حاقّ وجود او موجود است.»
و بنابراین باید گفت كه حضرت ملك الموت كه آئینهوار و مرآت صفت، دلالت بر ذات مقدّس حضرت ربّ ودود مىكند، و سائر فرشتگان قبض ارواح كه آئینه و مرآت حضرت ملك الموت هستند،
- «منظومه سبزوارى» غررٌ فى تکلّمِه تعالى، طبع ناصرى، ص ١٧٧ و ١٧٨
