
معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
218ملك الموت كه از حضرت نور الانوار مىگیرد و در او متجلّى مىشود، در مراتب نازله بطور تضاعف تكثّر پیدا مىكند.
و بر همین اساس و كیفّیت باید ملاحظه شود اشراقات انوارى كه در مراتب پایین پیدا میشود، و مشاهداتى كه آنها از انوار عالیه و موجودات مجرّده قاهره مىنمایند
و دلیلش اینست كه در موجودات مجرّده، حجاب مادّه و آثار مادّه مانند زمان و مكان نیست و آنها از هم محجوب نیستند؛ و حجاب اختصاص به موجودات مادّیه و آثار آن دارد.
بنابراین در هر یك از موجودات مجرّده تمام صورتهاى موجودات مجرّده دیگر منعكس است و هر كدام از آنها نسبت به دیگرى حكم آئینه و مرآت را دارد».
كیفیت طلوع نور واجب الوجود در ملك الموت و اعوان او
در كتاب «من لا یحضره الفقیه» از حضرت صادق علیه السّلام روایت كرده است كه:
قِیلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ عَلَیهِ السَّلَامُ: كَیفَ تَقْبِضُ الارْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِى الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِى الْمَشْرِقِ، فِى سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ؟
فَقَالَ: أَدْعُوهَا فَتُجِیبُنِى.
قَالَ: فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ عَلَیهِ السَّلَامُ: إنَّ الدُّنْیا بَینَ یدَىَّ كَالْقَصْعَةِ بَینَ یدَىْ أَحَدِكُمْ یتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا شَاءَ. وَ الدُّنْیا عِنْدِى كَالدِّرْهَمِ فِى كَفِّ أَحَدِكُمْ یقَلِّبُهُ كَیفَ یشَآءُ.1
«از ملك الموت علیه السّلام سؤال شد: چگونه قبض ارواح
- «من لا يحضره الفقيه» باب غسل الميّت، طبع نجف، جلد ١، ص ٨٠
