
معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
238ندارند تا هر وقت بخواهند وجودشان در قالب یك ماهیت بوجود آید؛ بلكه چون از موجودات ملكوتیه و مجرّده هستند بنابراین عیناً مانند آئینه صاف و روشن بوده و خود بین و خودنما نیستند بلكه غیرنما هستند و در مقابل روح هر شخص محتضرى واقع شوند عكس كمالات یا زشتیهاى او در آنها پیدا مىشود، و لذا شخصى كه در حال جان دادن است، صورت ملكوتیه و صفات و اخلاق خود را چه نیكو باشد و چه ناپسندیده باشد، در صورت و جمال آنها مشاهده میكند؛ و در واقع حسن و جمال، یا قبح و زشتى نفس ناطقه خود را در آنها مىبیند.
و چون افراد طیب از مؤمنین در صفات و كمالات مختلف هستند؛ در بعضى حال عبادت غالب است، در بعضى جود و سخاوت، در بعضى علم و معرفت، در بعضى ایثار و شجاعت، در بعضى عطوفت و مودّت، و در بعضى صلابت و حمیت؛ لذا جمال ملكوتى آنان مختلف و به اشكال زیباى متفاوت است، و در برخى كه محبّت خدا اشتداد دارد صورت ملكوتیه بسیار جذّاب و دلرباست.
از همین نقطه نظر، تشكّل و تصوّر ملائكه قبض ارواح براى آنها متفاوت، و در عین آنكه همه زیبا هستند و لیكن از نقطه نظر كیفیت و چگونگى حسن به أشكال و صورتهاى مختلفه براى آنها تجلّى دارند.
و بر همین قیاس افراد خبیث از كافران و منافقان، در صفات و ملكات متفاوتند؛ در بعضى حال انكار و جحود غالب است، در بعضى عناد و ستیزگى، در بعضى بخل و امساك، در بعضى تحجّر و
