
معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
239خشونت، در بعضى جمود و استكبار، و در بعضى فرعونیت و استبداد؛ لذا نفس ملكوتى آنان نیز متفاوت و به أشكال زشت و نازیباى متفاوت است؛ و در بعضى كه عناد و استكبار با خدا در آنها شدید است صورت ملكوتیه بسیار زشت و قبیح و دلخراش است.
و از همین جا تشكّل و تصوّر ملائكه قبض ارواح براى آنها متفاوت است، و در عین آنكه همه زشت و منكر هستند و لیكن از نقطه نظر كیفیت و چگونگى قبح و زشتى به أشكال و صورتهاى مختلفه بر آنها ظهور مىكنند.
و علّت تمام این اختلافات آنست كه ملك الموت و فرشتگان زیر دست او همگى از باطن و ملكوت انسان قبض روح او را مىنمایند، و لذا در هر كس هر ملكه و صفتى بوده باشد، در آنها متجلّى شده و از آن تجلّى به حاسّه شخص محتضر اثر گذارده و از آئینه منعكس وجود خود آنها را مشاهده میكند؛ و در حقیقت خود را و ملكوت خود را در آنها مشاهده مىنماید.
البتّه این صورت ملكوتیه در انسان هست، در همین دنیاى گذران هم در باطن انسان هست لیكن بواسطه اعمال نیكو یا اعمال زشت، بواسطه ایمان یا كفر تغییر پیدا میكند و ممكنست از صورتى بصورت دیگر مبدّل شود.
ولى آنچه تغییر و تبدیل پیدا میكند در همین دنیاست كه خانه عمل است نه خانه حساب. امّا در حال موت دیگر قابل تغییر نیست،
