
معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
241و اشكال مختلفه مشاهده میكند؛ نه آنكه آنها در واقع و متن امر مىتوانند به صور و اشكال مختلفه درآیند و به ماهیتهاى مختلفه از انسان و حیوان موجود شوند.
این فرضیه (قابلیت تبدیل به ماهیتهاى مختلف) خلاف براهین فلسفه و آیات و روایات است.
ملك و شیطان در ذات و جوهره خود تغییر شكل نمىدهند
حضرت علّامه عالیقدر و استاد كامل در كتاب تفسیر «المیزان» در سوره أعراف ضمن بحث از خلقت شیطان بیان فرمودهاند كه:
آنچه را كه بعضى ذكر كردهاند كه اهل علم اجماع كردهاند بر آنكه ابلیس و ذرّیه او از جنّ هستند، و اینكه جنّیان اجسام لطیفى هستند از هوا كه به اشكال مختلفى در مىآیند حتّى بصورت سگ و خوك، و اینكه ملائكه اجسام لطیفى هستند كه به اشكال مختلفى در مىآیند غیر از سگ و خوك ـ و مثل آنكه مىخواهند بگویند كه آنها در جوهره و ذات خود تغییر مىیابند ـ بر این گفتار دلیلى از عقل یا نقلِ ثابت نرسیده است.
و امّا ادّعاى اجماع كه مآل و مرجعش به اتّفاق در افهام است، مُحصَّلش حجّیت ندارد فضلًا از منقولش؛ و این مطالب را از كتاب خدا و سنّت باید گرفت، و نتیجه مستفاده از آنها همانست كه دانستى.1
در موقع قبض روح ملك الموت ارواح طیبین را، آنها اصلًا احساس جان دادن نمىكنند؛ بلكه به مجرّد رؤیت رخ زیباى عزرائیل
- تفسير «الميزان» جلد ٨، ص ٦١
