معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
مرتب سازی:
معاد شناسی ج2
14الْفَضْلُ وَ الشَّرَفُ واقِعاً وَ بِحَسَبِ الْوُجودِ الْخارِجىّ؛ وَ إذا خَلَقَ شَیئاً ثانیا وَ أمَرَهُ بِالْخُضوعِ لِلاوَّلِ کانَ وُجودُهُ ناقِصاً مَفْضولًا بِالنِّسْبَةِ إلَى ذَلِک الاوَّلِ فَإنَّ الْمَفْروضَ أنَّ أمْرَهُ إمّا نَفْسُ التَّکوینِ الْحَقِّ أوْ ینْتَهى إلَى التَّکوینِ.
فَقَوْلُهُ الْحَقُّ وَ الْواجِبُ فى امْتِثالِ أمْرِهِ أنْ یمْتَثَلَ لِانَّهُ أمْرُهُ لا لِانَّهُ مُشْتَمِلٌ عَلَى مَصْلَحَةٍ أوْ جَهَةٍ مِنْ جِهاتِ الْخَیرِ وَ النَّفْعِ حَتَّى یعْزَلَ عَنْ رُبوبیتِهِ وَ مَوْلَویتِهِ، وَ یعودَ زِمامُ الامْرِ وَ التَّأْثیرِ إلَى الْمَصالِحِ وَ الْجِهاتِ وَ هِىَ الَّتى تَنْتَهى إلَى خَلْقِهِ وَ جَعْلِهِ کسآئِرِ الاشْیاءِ مِنْ غَیرِ فَرْقٍ ـ انتهى.»1
- تفسير «الميزان» ج ٨، ص ٢٤: «خلاصه آنکه او- که پاک و منزّه از هر عيب و زشتى است- خداوندى است که آغاز و انجام همه چيزها به اوست؛ پس آنگاه که شيئى را خلق نمايد و بر فضيلت او حکم رانَد، در متن واقع و وجود خارجى براى آن شىء فضيلت و شرف حاصل ميشود.
و چون شىء ديگرى در مرتبه دوّم خلق نمايد و اين شىء دوّم را فرمان خضوع و کوچکى نسبت به شىء اوّل دهد، در اين حال وجود شىء دوّم در مقايسه با شىء اوّل واقعاً ناقصتر خواهد بود؛ زيرا که امر حقّ تعالى يا نفس واقعيّت و عالم تکوين است و يا منتهى به عالم واقعيّت و تکوين ميگردد.
پس قول او حقّ است، و ضرورى است که فرمان او تنها ازآنجهت که امر اوست اطاعت شود، نه ازآنجهت که مصلحتى را در بر دارد و يا ناظر به فائدهاى مىباشد؛ چرا که در اين صورت حقّ تعالى از ربوبيّت و مولويّت خود برکنار گرديده، و سر رشته امور و تأثيرات به مصالح و جهاتى منتهى ميگردد که خود آنها از لوازم خلقت و خصوصيّات مخلوقات بوده و با سائر مخلوقات بى هيچ تفاوتى در يک درجه و رتبه قرار دارند (از جهت مخلوقيّت و عدم استقلال).»
- تفسير «الميزان» ج ٨، ص ٢٤: «خلاصه آنکه او- که پاک و منزّه از هر عيب و زشتى است- خداوندى است که آغاز و انجام همه چيزها به اوست؛ پس آنگاه که شيئى را خلق نمايد و بر فضيلت او حکم رانَد، در متن واقع و وجود خارجى براى آن شىء فضيلت و شرف حاصل ميشود.