معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بی‌فائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیای‌خدا • لازمۀ پیروی از اولیای‌خدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود می‌روند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
232نزدیك است كه به جدّت برسى و او ترا به كاسه‌اى از شربت بیاشاماند كه دیگر پس از آن تشنه نگردى. و سپس زبان علىّ را در دهان خود گرفت و مكید، و انگشترى خود را بدو داد تا در دهان خود گذارد.»
گویا علىّ أكبر هم براى آنكه پدرش بداند كه رسول الله او را سیراب نموده است، در دفعه دوّم كه جنگ كرد و بدنش پاره پاره شد:
نَادَى رَافِعاً صَوْتَهُ: عَلَیک مِنِّى السَّلَامُ أَبَا عَبْدِ اللهِ! هَذَا جَدِّى قَدْ سَقَانِى بِکأْسِهِ شَرْبَةً لَا أَظْمَأُ بَعْدَهَا، وَ هُوَ یقُولُ: إنَّ لَک کأْساً مَذْخُورَةً1.
«با آهنگ بلند به صدا در آمد: سلام من بر تو اى أبا عبد الله! اینك جدّ من رسول خدا مرا به كاسه‌اى از شربت سیراب نمود كه دیگر پس از آن هیچگاه تشنه نخواهم شد، و میگوید: اى حسین یك كاسه‌اى براى تو ذخیره دارم تا بیائى و به تو بدهم.»
براى شهادت چنین مظهر قدس و تقوى جا دارد كه ناله پدرش بلند شود كه: عَلَى الدُّنْیا بَعْدَک الْعَفَاءُ. چنانكه طبرى با سند خود از حُمَید بن مُسلم روایت میكند كه:
سِمَاعُ أُذُنِى یوْمَئِذٍ مِنَ الْحُسَینِ یقُولُ: قَتَلَ اللهُ قَوْمًا قَتَلُوک یا بُنَىَّ! مَا أَجْرَأَهُمْ عَلَى الرَّحْمَنِ، وَ عَلَى انْتِهَاک حُرْمَةِ الرَّسُولِ! عَلَى الدُّنْیا بَعْدَک الْعَفَاءُ.
قَالَ: وَ کأَنِّى أَنْظُرُ إلَى امْرَأةٍ خَرَجَتْ مُسْرِعَةً کأَنَّهَا الشَّمْسُ
- «مقتل مقرّم» ص ٣٠٠