
معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
238نمىتواند تكلّم كند؛ و در آن روز مردم به دو گروه سعید و شقىّ قسمت میشوند.
امّا آن كسانى كه شقىّ و بد عاقبتند، آنان در آتش خواهند بود و زفیر و شهیق آتش كه همان شعلههاى فروزان و لهیب و زبانههاى افروخته آنست آنان را فرا خواهد گرفت.1
آنان در میان آتش تا هنگامى كه آسمان و زمین بر پاست جاودانه زیست خواهند نمود مگر اینكه پروردگار تو بخواهد؛ و حقّاً كه پروردگار تو به هر كارى كه اراده كند تواناست.
و امّا آن كسانى كه سعید و پیروزند، آنان در بهشت خواهند بود و در آنجا تا هنگامى كه آسمان و زمین بر پاست مخلّد و جاوید خواهند بود مگر آنكه پروردگار تو بخواهد؛ و این عطاى غیر مقطوعى است كه به آنان خواهد رسید.»
آیاتى كه جزا را مقرون به زمان كرده، اختصاص به برزخ دارد
علىّ بن إبراهیم قمّى در تفسیرش گوید:
«این آیات راجع به برزخ است، قبل از بر پا شدن قیامت. خلود در آتش، خلود در آتش دنیاست تا وقتىكه آسمانها و زمین هستند؛ و خلود در بهشت، یعنى بهشت دنیوى كه ارواح مؤمنان بدانجا انتقال مىیابند و مراد از غیر مقطوع بودن عطاى بهشتیان، آنست كه این بهشت برزخى متّصل میشود به بهشت قیامتى. و این آیات ردّ كسانى است كه عذاب قبر را منكرند، و عقاب و ثواب را در برزخ دنیا قبل از
- و ممکن است گفته شود که: زَفير و شَهيق جهنّم، از خود جهنّميان است چنانکه لفظ لَهُمْ برآن دلالت دارد.
