
معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
240امّا در قیامت، دیگر چاشتگاه و شبانگاهى وجود ندارد.
و دیگر، گفتار خداى تعالى: وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيها بُكْرَةً وَ عَشِيًّا.1
چون بُكْرَه و عشىّ ـ كه به معناى صبح و شب است و در آن هنگام روزى بهشتیان به آنها میرسد ـ در عالم بهشت دنیا و برزخ است، كه ارواح مؤمنین بدانجا منتقل میشوند، و امّا در بهشتهاى خلد، در آنجا صبح و شبى وجود ندارد.
و دیگر، گفتار خداى تعالى: وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ.2
چون این آیه راجع به عذاب و ثواب برزخ است، و حضرت صادق علیه السّلام گفتهاند: مراد از برزخ، قبر است كه در آنجا ـ كه بین دنیا و آخرت است ـ ثواب و عذاب به اهلش میرسد.
و دلیل بر این مدّعى همچنین قول عالِم علیه السّلام است كه فرمود:
وَ اللهِ مَا نَخَافُ عَلَیکمْ إلَّا الْبَرْزَخَ.
«سوگند به خدا كه ما بر شما نگران نیستیم مگر از عالم برزخ. (و امّا در قیامت چون در آنجا شفاعت بدست ماست پس ما اولى هستیم به شفاعت نمودن از شما.)»
و دیگر، گفتار خداى تعالى:
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ
- ذيل آيه ٦٢، از سوره ١٩: مريم
- ذيل آيه ١٠٠، از سوره ٢٣: المؤمنون
