
معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
241رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ* فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ.1
«و البتّه گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته مىشوند مردگانند بلكه زندگانند؛ در نزد پروردگارشان روزى داده میشوند، و به آنچه خدا از فضل و كرم خود به آنها عنایت فرموده است خوشحالند؛ و نیز در بشارت و خوشحالى هستند نسبت به افرادى كه در زندگى معنوى به آنان پیوند و ربط داشتهاند و هنوز نمردهاند و بدانها ملحق نگردیدهاند، كه چگونه عنایت خدا شامل حال آنان شده و تمام اقسام غم و غصّه و اندوه و خوف از آنان برداشته شده و به مقام سكینه و اطمینان رسیدهاند.»
چون حضرت صادق علیه السّلام این آیه را چنین تفسیر نمودهاند كه:
یسْتَبْشِرُونَ وَ اللهِ فِى الْجَنَّةِ بِمَن لَمْ یلْحَقْ بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ فِى الدُّنْیا.
«سوگند به خدا كه بشارت و خوشحالى آنان در بهشت است نسبت به مؤمنینى كه در دنیا بوده و هنوز به آنها ملحق نشدهاند.»
یعنى چون هنوز دنیا موجود است، پس قیامت بر پا نگردیده و بهشت قیامتى به هم نرسیده است.
بنابراین مراد از جنّت در این كریمه مباركه جنّت برزخى است كه
- آيه ١٦٩ و ١٧٠، از سوره ٣: ءال عمران
