معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بی‌فائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیای‌خدا • لازمۀ پیروی از اولیای‌خدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود می‌روند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
244يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ.1
«در آن‌وقتى كه زمین تبدیل شود به غیر زمین و چیز دیگرى، و آسمانها تغییر یابند و همه براى خدا ظاهر شوند.»
يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَراشِ الْمَبْثُوثِ* وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ.2
«در آن‌وقتى كه مردم مانند ملخ و پروانه پراكنده‌اند و كوه‌ها مانند پشم زده شده و ریزه ریزه شده در فضا منتشر شوند.»
يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ* وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ.3
«در آن‌وقتى كه آسمانها همانند فلزّ گداخته و ذوب شده، و كوه‌ها مانند پشم وارفته، سست و بى اساس و بى بنیادند.»
این آیات، مظاهر قیامت كبرى را بیان میكند، و مقام تجلّى نفس را در آنجا؛ و چون نفس بالاتر از صورت و مثال است و حقیقت آن متعین به كمّ و كیف نیست لذا در آنجا آسمان و زمین و ستاره و كوهى نیست، و آسمان و زمین بصورت دیگرى خواهد بود.
و بنابراین، تمام آیاتى كه در آنها نعمت‌هاى بهشت یا نقمت‌هاى دوزخ مقدّر و محدود به دوام آسمانها و زمین شده‌اند و مستمرّ به استمرار و دوام وجودى آنها قرار گرفته‌اند، راجع به بهشت مثالى و برزخى خواهد بود.
- صدر آيه ٤٨، از سوره ١٤: إبراهيم
- آيه ٤ و ٥، از سوره ١٠١: القارعة
- آيه ٨ و ٩، از سوره ٧٠: المعارج