
معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
247«در آنجا شمس نیست كه دیده شود و زمهریرى نیست تا سرماى آن ابرار را در آزار و اذیت قرار دهد.»
و نیز میتوان براى اثبات و وجود عالم برزخ، به این آیه تمسّك جست:
إِذِ الْأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ وَ السَّلاسِلُ يُسْحَبُونَ* فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ.1
«آن كسانى كه در آیات خدا مجادله میكنند و تكذیب كتاب خدا را مىنمایند و به آنچه خداوند به پیامبرانش ارسال داشته است تكذیب میكنند، پس بزودى خواهند دانست، در زمانى كه غلّها و سلسلهها در گردنهاى آنان آویخته شود و بسوى حمیم كشانده گردند و سپس در آتش، آتش زده شوند.»
حَمیم چیز گرم را گویند چون آب گرم، هواى گرم و أمثال آن، و سَحْب به معناى كشاندن است، و سَجْر بمعناى آتش زدن است؛ سَجَرَ التَّنور یعنى تنور را آتش زد. و ثُمَ همان طور كه ذكر كردیم بمعناى تراخى و انفصال است، یعنى پس از مدّت و زمانى؛ و بنابراین معناى آیه اینطور میشود:
«این افراد جدال كننده و تكذیب كننده، اوّل در هواى گرم و یا آب گرم كشانیده میشوند، و سپس در آتش افكنده و در آنجا آتش زده میشوند.»
معلوم است كه مراد از سَحْبِ در حَمیم، عالم برزخ است كه از
- آيه ٧١ و ٧٢، از سوره ٤٠: غافر
