معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بی‌فائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیای‌خدا • لازمۀ پیروی از اولیای‌خدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود می‌روند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
73فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّهِ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ.
«آنها از محاربه برگشتند درحالى‌كه خدا به آنها نعمت را كه ولایت است عنایت فرمود و از فضل خود آنها را برخوردار نمود، و آنها پیروى از رضاى نفس خود و آسایش خود در آن موقع خطیر ننموده بلكه از رضاى خدا پیروى كردند و خداوند داراى فضلى بزرگ است.»
در اینحال خداوند پیمبرش را نصرت داده و بدون هیچ اثر سوئى نه از طرف دشمن و نه از طرف جراحات وارده بر خودشان در جنگ احد، با عافیت از نبرد و قوّت قلب و ایمان و فضل و شرف و آوازه در بین مردم و با إرعاب دلهاى مشركان به مدینه مراجعت نمودند.1
- بسيارى از مفسّرين نقل کرده‌اند؛ از جمله تفسير «الميزان» جلد چهارم، ص ٦٥ تا ص ٧٧؛ و تفسير «مجمع البيان» طبع صيدا، جلد اوّل، ص ٥٣٨ تا ص ٥٤١؛ و تفسير «برهان» طبع سنگى، جلد اوّل، ص ٢٠١؛ و «تفسير أبوالفتوح رازى» طبع مظفرّى، جلد اوّل، ص ٦٨٧ تا ص ٦٩١؛ و طبع اسلامى با تصحيح آية الله شعرانى، جلد سوّم، ص ٢٥٤ تا ص ٢٦٠؛ و تفسير «بيان السَّعادة» طبع سنگى، ص ١٧١ و ١٧٢؛ و تفسير «صافى» طبع اسلامى، جلد اوّل، ص ٣١٤ تا ص ٣١٦؛ و سادس «بحار الانوار» طبع کمپانى، ص ٥٠٦؛
و بسيارى از مورّخين از جمله واقِدى در کتاب «مغازى» با تحقيق مَارسِدِن جونس، جلد اوّل، ص ٣٣٤ تا ص ٣٤٠؛ و
«روضةُ الصَّفا» جلد دوّم، در تحت عنوان ذکر غَزوةُ حمراء الاسد؛ و «تاريخ الخَميس فى أحوال أنفُس نفيس» جلد اوّل، ص ٤٤٧ تا ص ٤٤٩؛ و «تاريخ طبرى» طبع مصر، مطبعه الاستقامة- (١٣٥٧ هجرى) جلد دوّم، ص ٢١١ تا ص ٢١٣؛ و «منتهى الآمال» طبع رَحلى علميّه اسلاميّه، جلد اوّل، ص ٤٧.
- بسيارى از مفسّرين نقل کرده‌اند؛ از جمله تفسير «الميزان» جلد چهارم، ص ٦٥ تا ص ٧٧؛ و تفسير «مجمع البيان» طبع صيدا، جلد اوّل، ص ٥٣٨ تا ص ٥٤١؛ و تفسير «برهان» طبع سنگى، جلد اوّل، ص ٢٠١؛ و «تفسير أبوالفتوح رازى» طبع مظفرّى، جلد اوّل، ص ٦٨٧ تا ص ٦٩١؛ و طبع اسلامى با تصحيح آية الله شعرانى، جلد سوّم، ص ٢٥٤ تا ص ٢٦٠؛ و تفسير «بيان السَّعادة» طبع سنگى، ص ١٧١ و ١٧٢؛ و تفسير «صافى» طبع اسلامى، جلد اوّل، ص ٣١٤ تا ص ٣١٦؛ و سادس «بحار الانوار» طبع کمپانى، ص ٥٠٦؛