معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بی‌فائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیای‌خدا • لازمۀ پیروی از اولیای‌خدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود می‌روند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
74البتّه این نعمت ولایت به تمام اصحابى كه با رسول خدا به حمراءُ الاسد حركت كردند داده نشده است، بلكه بخصوص افرادى كه از سرّ خود گفتند: حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ. و شاهد بر این معنى آنكه در آیه قبل میفرماید:
الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ ما أَصابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَ اتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِيمٌ.1
«آن كسانیكه دعوت خدا و پیامبرش را براى حركت به دنبال مشركین بعد از آنكه در احد جراحت دیده بودند اجابت كردند، براى افرادى از آنان كه احسان كرده‌اند و تقوى پیشه ساخته‌اند مزد بزرگى است.»
در اینجا ملاحظه میشود كه براى خصوص اهل احسان و تقوى از میان آنان این مزد بزرگ را معین فرموده است. و اهل احسان و تقوى را در آیات مورد بحث معرّفى میكند كه: آن كسانى هستند كه گفتند: حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ. در این موقع سخت و حسّاس خود را به خداى خود سپرده و اراده و اختیار خود را مندكّ در اراده خدا نمودند؛ این است معناى ولایت.
و نظیر این تعبیر در آخر سوره فتح است، آنجائیكه خداوند صفات افرادى را كه با پیغمبرند مفصّلًا بیان میكند و در آخر آن
- آيه ١٧٢، از سوره ٣: ءَال عمران