معاد شناسی ج3
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد سوم از این مجموعه پیرامون «ارتباط عالم ماده با عوالم ملکوتی، خصوصاً عالم برزخ» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • بقای استکبار مانع از وصول به حقائق • روحیۀ مقدّسمآبی ناشی از استکبار و خودپسندی است • گشایش قبر مؤمن، تابع نورِ چشم معنوی اوست • علت عدم رجوع اهل برزخ به دنیا • امید عفو برای مستضعفینی که راه وصول به حقائق را ندارند • وجوب هجرت به دارالإسلام و حرمت سکونت در بلاد کفر • عقاب دائمی، اختصاص به مکذّبین دارد • کیفیت ارتباطِ عالم برزخ با عالمِ طبع و قبر • سیر تکاملی موجودات مادّیّه به موجودات مجرّده • تأثیر اسماء الهیه در امور تکوینی • علل فشار قبر • نزول ارواح به دنیا به صورت پرنده، از باب تمثیل است • گوشمالیِ مؤمنینِ گناهکار در برزخ • تجسّم مَلَکاتِ انسان در قبر • تجسّم ولایت به نیکوترین صورت در عالم قبر • ملکوت برزخی انسان، در برزخ با او قرین است
مرتب سازی:
معاد شناسی ج3
24ایمان و كفر و عدالت و فسق و سائر خصوصیات شخصى است كه آن صورت و مثال حكایت از او میكند.
گشایش قبر مؤمن تابع نور چشم معنوى اوست
و چه تعبیر رسا و عالى نموده است از آن، حضرت صادق علیه السّلام در روایتى كه مرحوم صدوق روایت كرده و ما آن را در جلد دوّم همین كتاب از كتاب «أمالى» نقل كردیم؛ در آن روایت است كه: چون مؤمن را در میان قبر میگذارند و دو فرشته فتّان نكیر و منكر از ربّ او و دین او و پیغمبر او سؤال مىكنند و مؤمن در جواب پاسخ صحیح میدهد به آنها؛ فَیفْسَحَانِ لَهُ فِى قَبْرِهِ مَدَّ بَصَرِهِ.1 یعنى براى آن مؤمن به اندازهاى كه بینائى چشمش كشش دارد قبر او را مىگشایند و وسعت میدهند.
البتّه این وسعت و گشایش، گشایش خارجى نیست كما آنكه قبر، قبر خارجى نیست بلكه مراد از قبر، عالم برزخ مؤمن و مراد از گشایش، اتّساع و گشادى معنوىِ مثالى است.
و این گشایش تابع مستقیمى است از مقدار شعاع نور چشم مؤمن؛ تا هر جا كه چشمش ببیند قبرش را وسیع مىكنند، البتّه مقدار شعاع نور چشم معنوى اصحاب یمین و أبرار و مقرّبین و مخلَصین تفاوت دارد، و شعاع نور چشم هر فرد از این اصناف با فرد دیگر حسب اختلاف عمل و درجه وَرَع تفاوت دارد.
شعاع نور چشم اصحاب یمین مراتب عالم نفس و سعه وجودى آن است كه آسمانها و زمین را احاطه كرده است، و شعاع نور چشم
- «أمالى» صدوق، طبع سنگى، ص ١٧٤