معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
112در معناى «كَلِمَةُ لَا إلهَ إلَّا اللهُ حِصْنِى ...»
البتّه بحث درباره این حدیث مبارك كه به حدیث سلسلة الذَّهَب معروف است، چه از نقطه نظر صحّت سند و چه از نقطه نظر معانى و فوائدى كه از آن به دست مى‌آید بسیار است1؛ و ما در اینجا فقط اشاره به این مى‌كنیم كه:
مراد از لَا إلَهَ إلَّا اللهُ كه حِصْن و پناه خداست، همان معناى توحید است كه هر كه در وادى توحید وارد شود، از عذاب خدا در امان است. و وادى توحید همان ارتباط با وجه الله است كه بر او منكشف گردد، و تمام عالم را به دیده توحید بنگرد.
زیرا در این روایت نیست: كسى كه بگوید: لَا إلَه إلَّا اللهُ، بلكه اینست كه خود لَا إلَهَ إلَّا اللهُ یعنى حقیقت معنى و عالَم توحید. و آنچه انسان را از گزند عذاب مصون میدارد، نفس توحید است نه گفتار تنها؛ گرچه بر خودِ گفتار نیز آثارى بلا شكّ مترتّب است.
و آنچه در سندِ دیگر از این روایت وارد شده است كه کلِمَةُ لَا إلَهَ إلَّا اللهُ حِصْنِى منافات با این معنى ندارد، زیرا «كلمه» به معناى موجود و شى‌ء و عالَم است.
و تمام اشیاء كلمات خدا هستند؛ و آن كسى كه همه موجودات را كلمه و كلام خدا ببیند و بداند، طبعاً نظر به آنها از جنبه وجه اللهى نموده است.
- در کتاب امام‌شناسى از دوره علوم و معارف اسلام (٢) ج ٥ ص ١٣٣ تا ص ١٤١ ضمن درس ٦٨ تا ٧١ در اين باره بحث شده است.