معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
9ندارند. و این صنع خداست كه هر موجودى را متقن و محكم آفریده و هر چیز را بر اساس استحكام بنا نهاده است.
بنابراین، این اتقان و إحكام راجع به جنبه ربط آنها با خداست و وجهه باطنى و ملكوتى موجودات را مى‌فهماند؛ و این سراب بودن آنها از نقطه نظر خلقت و دیدگاه موجودیت استقلالى، عین ثبات و بقاء و اتقان از نقطه نظر ربط با خدا و دیدگاه موجودیت ربطى با خدا و عدم استقلال آنها در حَیز وجود است.
سراب بودن موجودات به معنى ظهور جنبه ربطى آنها با خداوند است
پس در هنگام بروز و ظهور قیامت عالم عوض میشود و وجهه موجودات بطور كلّى تغییر میكند.
موجودات كه قبل از بروز علائم قیامت داراى استقلال در وجود بودند و خود را مستقلّ و متّكى به خود نشان میدادند و جنبه ربط آنها با خدا مختفى و پنهان بود، اینك این عالم عوض میشود و حقیقت امر در نزد ارتحال كنندگان به قیامت به صورت دیگرى در مى‌آید.
موجودات، خود را فانى و سراب نشان داده و ابداً در خود استقلال، و اتّكائى به خود ندارند و جنبه ربط آنها با خدا روشن و آشكار میگردد.
و اینست معناى صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ.
در قرآن مجید آیات بسیارى وارد است كه باید روى هر یك از آنها با دقّت و تأمّل نظر كرد:
يَوْمَ هُمْ بارِزُونَ لا يَخْفى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْ‌ءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ