معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتی‌ها از جانب سعادت داده می‌شود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حق‌اند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّت‌ها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانی‌هاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهم‌السلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت می‌دهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
معاد شناسی ج7
142اسْمُهُ (فِیهِم): وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً.1
حضرت فرمودند: «خداوند تعالى در گفتار خود كه فرموده است: باید شما گواه بر مردم باشید؛ پس رسول خدا گواه بر ماست؛ و ما گواهان بر مردم هستیم (بر خلائق خدا) و حجّت خدا بر روى زمین خدا و ما هستیم كه خداوند جلّ اسمُه درباره آنها فرموده است: و اینچنین ما شما را امّت وسط قرار دادیم!
و در «مناقب» ابن شهرآشوب ضمن حدیث طویلى روایت كرده است از حضرت باقر علیه السّلام كه فرمودند:
وَ لَا یكُونُ شُهَدَاءُ عَلى النَّاسِ إلَّا الأئِمَّةَ وَ الرُّسُلَ، فَأَمَّا الأُمَّةُ فَإنَّهُ غَیرُ جَائِزٍ أَنْ یسْتَشْهِدَ هَا اللهُ وَ فِیهِمْ مَنْ لَا تَجُوزُ شَهَادَتُهُ فِى الدُّنْیا عَلَى حُزْمَةِ بَقْل.2
«گواهان بر مردم منحصرند در ائمّه و پیامبران، و امّا امّت پس جائز نیست كه خداوند آنان را گواه بر أعمال مردم قرار دهد، درحالى‌كه مى‌بینم در بین آنها كسانى هستند كه شهادت و گواهى آنها درباره یك دسته سبزى پذیرفته نمى‌شود.
مگر در بین امّت افراد فاسق نیستند؟ اگر یكى از آنها نزد قاضى شرع آید و شهادت دهد بر اینكه من دیدم یك دسته سبزى را زید از عمرو دزدید و بُرد، آیا شهادت او قبول است؟
- «شواهد التّنزيل» ج ١، ص ٩٢
- «معاد» (رسالة الإنسان بعدُ الدّنيا) علّامه طباطبائى مُدّ ظلّه، خطّى ص ٤١.