معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتی‌ها از جانب سعادت داده می‌شود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حق‌اند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّت‌ها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانی‌هاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهم‌السلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت می‌دهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
معاد شناسی ج7
93و اگر مثلًا انسان بخواهد نزد قاضى شهادت دهد به اینكه زید نماز میخواند با تمام آداب مستحبّه و خصوصیات مذكوره و با حضور قلب و توجّه كامل به حقّ تعالى بطورى كه فكرش و ذهنش متوجّه خدا بوده و در نیت قصد تقرّب داشته نه روى ریا و خُدعه و خودنمائى و سُمعَه، در حال نماز حضور قلب داشت و فكرش پریشان نبود بنابراین وقتى میرود و تحمّل شهادت از نماز او میكند باید زید را در حال نماز و با آداب مستحبّه ببیند و نیز ببیند كه زید حضور قلب دارد و فكرش پریشان نیست و متوجّه خداست و براى خداست تا بیاید نزد قاضى و شهادت دهد و الّا فائده ندارد؛ و البتّه معلوم است كه این‌گونه شهادت از عهده همه كس بر نمى‌آید كه بیایند و شهادت دهند كه زید با حضور قلب نماز میخواند.
از كجا میدانند كه با حضور قلب نماز میخواند؛ زیدِ نماز گزار خودش را جمع كرده و همینطور رو به قبله ایستاده و محلّ سجده را هم نگاه میكند امّا این‌طور خود را جمع كردن كه دلالت بر جمعیت حواسّ و حضور قلب ندارد؛ ممكن است بدن خیلى آرام و جمع باشد ولى ذهن پریشان باشد؛ پس كسى كه میخواهد شهادت دهد از حضور دلِ زید در حال نماز؛ باید از دلِ زید و خاطراتِ وارده بر ذهن او مطّلع باشد؛ و گرنه نمى‌تواند شهادت بدهد.
گواهان بر اعمال از نیت‌ها خبر دارند
حال كه این مطلب روشن شد، میرسیم بر شهادتى كه انبیاء و شهداء در روز قیامت میخواهند شهادت دهند بر أعمال مردم؛ این از چه نوع شهادتى است؟ اینها میخواهند شهادت دهند كه فقط زید رو به قبله