کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
17تعداد نفسها و جانهاى مخلوقات است.) یعنى هر موجودى از نقطه نظر آن نفسانیت خاصّى كه دارد یك راه بخصوص از باطن خود به خدا دارد.
و البتّه این عبارت آیه و یا حدیثى نیست؛ و لیكن گفتار بزرگانست و درست هم هست.
و از این گذشته أنبیاء و أولیاء آمدهاند تا انسان را به خدا دعوت كنند؛ و از نقطه نظر باطن و وجدان گذشته از خارج برنامه اى براى او قرار دهند كه انسان بر اساس آن برنامه عمل كند و به مقصود برسد؛ آن راههائى را هم كه براى وصول به مقصود معین كردهاند مختلف است.
شرایع الهیه با اینكه همه دعوت به توحید مىكنند ولى از جهت قوانین و فرامین بر حسب تكامل تفاوت دارند؛ مثلًا شریعت حضرت موسى غیر از شریعت حضرت عیسى است؛ شریعت حضرت إبراهیم یك منهاج خاصّى دارد شریعت حضرت رسول اكرم صلّى الله علیه و آله و سلّم كه متمّم و مكمّل تمام شرایع است؛ آن صراط مستقیمى را نشان مى دهد كه از تمام قوا انسان را از حال افراط و تفریط در صراط وسط و عدالت مىآورد و به اقصر فاصله و در اسرع وقت به مقصود مى رساند.
مثلًا حضرت نوح طبق گفته قرآن در روى زمین و در میان قوم خود نهصد و پنجاه سال زندگى كرد، و لیكن رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم مدّت زندگى دنیویشان شصت و سه سال بود و داراى مقامات و درجاتى بودند كه مسلّماً حضرت نوح با آنكه پدر بزرگ آن حضرت بود نداشت؛ و از نقطه نظر مكتب شاگردِ این مكتب و از ولایت و روحانیت این فرزند بهرهمند مىگشت.