کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
30است؛ أمیر المؤمنین علیه السّلام در دنیا زراعت كرد، باغ تهیه كرد، قنات جارى كرد، نخلستان ایجاد كرد، ولى آلوده نشد؛ ازدواج كرد، و فرزندان آورد، آلوده نشد؛ حكومت نمود و آلوده نشد.
این غیر از اقسام كارهاى مردم است؛ أمیر المؤمنین از این اعمال جز نفس عمل غرضى و مقصدى نداشت. جز خدا نیتى نداشت؛ مردم براى نیتها انجام میدهند؛ و این همان مَفْرق طُرق اولیاء خدا با سایر افراد مردم است؛ اولیاى خدا كارشان رنگ خدائى دارد و هیچ رنگى از آن نیكوتر نیست.
صِبْغَةَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً. (آيه ١٣٨، از سوره ٢: البقرة)
اولیاء خدا در عبور از صراط وحشتى ندارند
البتّه اولیاء خدا هم مقام و مرتبه أمیر المؤمنین را پیدا نمىكنند؛ امّا از نقطه نظر پیروى از آن حضرت ممكن است صراطشان مستقیم گردد؛ و آنان نیز کالبَرقِ الخاطِف از صراط عبور كنند؛ چون به مقام مقرّبین و مخلَصین رسیدهاند؛ و كسى كه بدین مقام رسد دیگر آتش براى او معنى ندارد.
و البتّه هم باید چنین باشد؛ زیرا كه آنها امامند براى اینكه دست مردم را بگیرند و همانند خود حركت دهند؛ و الّا معناى امامت صادق نیست.
اینان كسانى هستند كه در صراط مستقیم سیر دارند و چنین افرادى غصّه و اندوه ندارند.
لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ. (آيه ١٠٣، از سوره ٢١: الانبياء)
«دهشت و تكانِ بزرگترین، آنان را به وحشت و هراسى