کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
36مقرّبین و ابرار حقیقت آتش را شناختهاند؛ و بدان دل ندادهاند لذا چون برق خاطف، و چون باد تند وزش از آن میگذرند.
وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً.( آيه ١٦، از سوره ٧٢: الجنّ)
«و اگر چنانچه بر طریق راست و استوار پایمردى كنند، ما هر آینه به آنان از آب شیرین و گوارا و فراوان مىنوشانیم». و امّا راجع به كسانى كه به خدا و جزا و عمل مؤمن نیستند و عالم را هرج و مرج، و بدون حساب میدانند، میفرماید:
در صراط مستقیم و صراط منحرف
وَ إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ. (آيه ٧٤، از سوره ٢٣: المؤمنون)
«و حقّاً آن كسانى كه به آخرت ایمان نمىآورند از راه و روش و صراط واضح به دور افتاده و پرت شدهاند؛ و به انحراف و كجروى و گمراهى گرائیدهاند».
آرى صراط صراط علىّ بن أبى طالب است؛ و صِرَاطُ عَلِىٍّ حَقٌّ نُمْسِکهُ؛ آن رویه روش حقّ است؛ و باید گرفت و بدو نزدیك شد، و روز به روز نزدیكتر شد تا صد در صد در پشت سر او قرار گرفت. و شیعه او شد؛ و به او ملحق شده و به بهشتى كه او میرفته و براى آن در تكاپو بوده است رفت؛ و در تمام اعمال و اقوال از آن صراط تعدّى و تجاوز نكرد كه این خسران بزرگى است.
مرحوم محدّث قمى نقل كرده است از كتاب «مصابیح الانوار»:
قَالَ: بَلَغَنَا أَنَّ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِین عَلَیهِ السَّلامُ اشْتَهَى كَبِداً مَشْوِیةً