کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
40مغز پسته و روغن مغز سر پرنده اى كه نایاب و نادر الوجود بود تهیه میشد؛ و آنقدر میخورد كه هر چه طول میكشید سیر نمىشد، و میگفت: من خسته شدم امّا سیر نشدم!
و گویند: اطراف دهان او پیوسته زرد بود و رنگ غذا داشت؛ و آنقدر در غذا خوردن حریص و عجول بود كه آستین لباس او پیوسته چرب بود؛ و یكى از پیراهنهاى او با همین آستین معروف؛ امروز در یكى از موزههاى معروف جهان است؛ این صراط ضدّ صراط انسانیت است، و لذا أمیر المؤمنین از معاویه به انسان معكوس و جسم واژگون در نامه خود تعبیر فرموده است:
وَ سَأَجْهَدُ فِى أَنْ أُطَهِّرَ الارْض مِنْ هَذَا الشَّخْصِ الْمَعْكُوسِ وَ الْجِسْمِ الْمَرْكُوس.1
شاعر اهل بیت در عصر حضرت صادق علیه السّلام گوید:
سَمَّاهُ جَبّارُ السَّما صِراطَ حَقِّ فَسُمَى (١) *** فَقالَ فى الذِّکرِ: وَ مَا کانَ حَدیثاً یفْتَرَى (٢) هَذا صِراطى فَاتْبَعوا وَ عَنْهُمُ لا تُخْدَعوا (٣) *** فَخالَفوا ما سَمِعوا وَ الْخُلْفُ مِمَّنْ شَرَعا (٤)2 ١ ـ خداوند جبّار آسمان علىّ بن أبى طالب را صراط حقّ اسم گذارى كرد.
٢ ـ و بنابراین علىّ به این نام نامیده شد. و خداوند در قرآنش
- رساله ٤٥ از رسائل «نهج البلاغه» ج ٢، ص ٧٣ از طبع عبده نامه اى که آن حضرت به عثمان بن حنيف نوشتهاند.
- «ديوان سيّد» ص ٦٤: تخريج از «أعيان الشّيعة» ١٢: ٢١٤